Σε πολλές πόλεις αλλά και σε ευρύτερες γεωγραφικές ενότητες ακόμη και σε πανελλαδικό επίπεδο έχουν συγκροτηθεί κινήσεις πολιτών για ένα φλέγον θέμα της περιοχής τους ή γενικότερα. Οι κινήσεις αυτές είναι ένα σχετικά νέο δημιούργημα και μάλιστα σε μια εποχή μιας γενικότερης κρίσης της κοινωνικής και πολιτικής συγκρότησης. Δημιουργούνται με απλό τρόπο άμεσης δημοκρατίας και οι συνελεύσεις των πολιτών αποτελούν το μοναδικό ίσως επίπεδο στο οποίο παίρνονται οι αποφάσεις με πνεύμα συναίνεσης, σύνθεσης και υπέρβασης των διαφορών. Οι ενεργοί πολίτες που συγκροτούν τις κινήσεις αυτές πολλές φορές δεν έχουν τις ίδιες πολιτικές αντιλήψεις και ιδεολογικές καταβολές, αλλά έχουν βρει ένα κοινό βηματισμό με αιχμή ένα ή περισσότερα προβλήματα που τους απασχολούν. Συνήθως είναι πολιτικοποιημένα άτομα που σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι ενταγμένα σε πολιτικούς φορείς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν συμμετέχουν και άτομα τα οποία έχουν κάποια κομματική ένταξη. Οι ψηφοφορίες πολλές φορές είναι ενδεικτικές για να δείξουν περισσότερο την ισχύ των προτάσεων. Οι πολίτες που συμμετέχουν όμως έχουν συνειδητοποιήσει την διαφορετικότητα του καθένα που συμμετέχει, την οποία όμως σέβονται και μέσα από την σύνθεση και την υπέρβαση την αναγάγουν από αδυναμία της κίνησης σε ισχυρό πλεονέκτημα. Οι συντονιστικές επιτροπές που εκλέγονται πολλές φορές στελεχώνονται από άτομα με διαθεσιμότητα. Τα φυσικά πρόσωπα που στελεχώνουν τις επιτροπές αυτές δεν είναι μόνιμα στις θέσεις αυτές, αλλά καλύπτονται περιοδικά από όλους τους πολίτες που συναποτελούν την κίνηση. Οι κινήσεις αυτές συναντήθηκαν πολλές φορές με συλλόγους περιβάλλοντος και άλλες πιο θεσμικές συλλογικότητες με αφορμή ένα ή περισσότερα προβλήματα. Και μάλιστα έδωσαν πνοή και δυναμισμό στις συλλογικότητες αυτές που σε πολλές περιπτώσεις είχαν αδρανήσει, γιατί έτσι όπως είναι δομημένες και λειτουργούν, κουράζουν, επαναλαμβάνονται και γραφειοκρατικοποιούνται. Ενώ οι κινήσεις πολιτών επειδή είναι άτυπες συλλογικότητες και έχουν μικρό χρόνο ζωής, μπορούν ευκολότερα να αυτοανανεώνονται και να συνεχίζουν με νέες μορφές και εκφράσεις.
Με τον ίδιο αυτό χαρακτήρα συγκροτήθηκαν και αρκετές κινήσεις πολιτών για την αυτοδιοίκηση. Χωρίς να έχουν από πίσω τους κάποιον πολιτικό φορέα, συναντήθηκαν πολίτες που ασφαλώς είχαν συναντηθεί στο παρελθόν με αφορμή κάποιο κοινωνικό ή περιβαλλοντικό πρόβλημα, για να συζητήσουν για το νέο θεσμικό πλαίσιο τον ‘Καλλικράτη’, κατέθεσαν προτάσεις και παρέμβηκαν στο μέτρο των δυνατοτήτων τους στην σχετική συζήτηση που έγινε στην κοινωνία και στη Βουλή για το νέο θεσμικό πλαίσιο της αυτοδιοίκησης. (Αναρωτιέμαι εάν κάποια αντίστοιχη διαδικασία έγινε από κάποιο πολιτικό κόμμα). Στην πορεία μάλιστα προς τις αυτοδιοικητικές εκλογές σε αρκετές από αυτές τις κινήσεις (π.χ. Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας κ.ά.) οι πολίτες που τις συγκροτούν έκφρασαν την διάθεση τους ακόμη και να συγκροτήσουν συνδυασμούς και να διεκδικήσουν την εκπροσώπησή τους στις περιφέρειες και στους Δήμους και γιατί όχι να δικδικήσουν ακόμη και την πλειοψηφία. Οι κινήσεις αυτές απευθύνονται στις τοπικές κοινωνίες με πρόσκληση ενεργοποίησης και αυτενέργειας από τις ίδιες τις κοινωνίες των πολιτών και όχι απλά δια των εκπροσώπων τους. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η κάθε τοπική κοινωνία μέσα από άμεσες δημοκρατικές διαδικασίες θα καθορίσει όλα τα θέματα που σχετίζονται με τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Από την κατάρτιση τους προγραμματικού πλαισίου έως τον σχηματισμό του ψηφοδελτίου. Ακόμη και ο επικεφαλής υποψήφιος Δήμαρχος ή ο υποψήφιος περιφερειάρχης θα εκλεγούν μέσα από τις ανοικτές δημοκρατικές συνελεύσεις των πολιτών. Μέσα από ανοικτές δημοκρατικές διαβουλεύσεις αξιοποιώντας όλα τα μέσα επικοινωνίας και τη σύγχρονη τεχνολογία. Όλα τα θέματα λύνονται με ανοικτές συνελεύσεις των πολιτών της κίνησης. Αυτό είναι ένα νέο σχετικά φαινόμενο για τα δεδομένα της ελληνικής κοινωνίας. Μέχρι σήμερα οι τοπικές κοινωνίες είχαν συνηθίσει κάποιοι άλλοι (κυρίως οι κομματικοί μηχανισμοί) να λύνουν όλα τα ζητήματα, έχριζαν τους υποψήφιους και απευθύνονταν στις τοπικές κοινωνίες αντιμετωπίζοντας τους πολίτες κυρίως ως ψηφοφόρους και χειροκροτητές. Και το σίγουρο είναι όπως όλα δείχνουν, αυτήν την πεπατημένη θα ακολουθήσουν και σε αυτές τις αυτοδιοικητικές εκλογές τα κόμματα που θα χρίσουν τους υποψήφιους τους, θα στελεχώσουν τα ψηφοδέλτιά τους από τα στελέχη τους και θα ζητήσουν από τις τοπικές κοινωνίες να τα στηρίξουν. Γιατί κυρίως τους ενδιαφέρει η επιβεβαίωση της πολιτικής τους μέσα από την κομματική καταγραφή. Αντιμετωπίζουν τους πολίτες ως απλούς ψηφοφόρους. Τα κόμματα εγκλωβισμένα στον κομματικό τους μικρόκοσμο, λειτουργούν ως διαμεσολαβητές των ψηφοφόρων τους με το πολιτικό σύστημα. Δεν ενδιαφέρονται για τις γενικότερες κοινωνικές διεργασίες, για την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών στο πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι. Και ειδικότερα στις αυτοδιοικητικές εκλογές όπου ο ρόλος των τοπικών κοινωνιών έχει μια ιδιαίτερη βαρύτητα, αφού αφορά την διαχείριση των τοπικών υποθέσεων. Και οι τοπικές κοινωνίες σ’αυτό, έχουν το πρώτο λόγο.
Από την άλλη πλευρά, έχουμε αυτή την καινοτομία που φέρνουν στην πολιτική ζωή η τακτική των κινήσεων πολιτών. Δεν ζητούν εξουσιοδότηση μέσω αντιπροσώπων από τις τοπικές κοινωνίες να διαχειριστούν τις υποθέσεις της, αλλά την ενεργή και ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών σε όλα τα θέματα που τους απασχολούν. Ζητούν από τους ίδιους τους πολίτες να συγκροτήσουν τα ψηφοδέλτιά της κάθε τοπικής κοινωνίας με περιοδικότητα και ανακλητότητα των εκπροσώπων τους. Ζητούν από τους πολίτες να πάρουν τις τοπικές υποθέσεις στα χέρια τους και να μην τις αναθέσουν στον οποιοδήποτε Δήμαρχο ή περιφερειάρχη. Γιατί, καμιά σοβαρή κοινωνική εξέλιξη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ουσιαστική και ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας. Όλες οι κοινωνίες που βασίσθηκαν σε συστήματα που δούλευαν μέσω εκπροσώπων, απόντος της κοινωνίας, απέτυχαν ή κατέρρευσαν. Ασφαλώς η συμπόρευση και κοινή πορεία, θα γίνει με ένα κοινό προγραμματικό πλαίσιο για την κάθε τοπική κοινωνία, που θα προκύψει μέσα από τις ίδιες ανοικτές διαδικασίες με σύνθεση και συναίνεση.
Ένα ερώτημα που τίθεται καλοπροαίρετα από φίλους είναι : Ποιες σχέσεις μπορούν να έχουν αυτές οι αυτοδιοικητικές κινήσεις πολιτών με άλλους φορείς και πολιτικά κόμματα που ενδεχομένως να θέλουν να συμπορευτούν με τις κινήσεις πολιτών ; Η απάντηση είναι απλή. Όσοι θέλουν να συμπορευτούν με τους πολίτες της κίνησης να ενταχθούν στις διαδικασίες της κίνησης. Εφόσον η κίνηση πολιτών θέλει να είναι συνεπής με την αναγκαιότητα της ύπαρξής της, δεν μπορεί να κάνει επιλεκτικές σχέσεις και συνεργασίες με κανέναν. Διαφορετικά η ίδια η κίνηση αναιρεί τον ίδιο τον χαρακτήρα της. Εάν η κίνηση πολιτών εμπλακεί σε ξεχωριστές συζητήσεις και συμφωνίες με κόμματα και παρατάξεις, πέρα και έξω από τις δικές της διαδικασίες, θα αποτύχει παταγωδώς. Γιατί πλέον κανένας πολίτης δεν θα την εμπιστευθεί, αφού αναιρεί στην πράξη την βασική αρχή συγκρότησής της. Την αυτοδιαχείριση των υποθέσεών της. Ασφαλώς υπάρχουν θέματα προς επίλυση (Επικεφαλής ψηφοδελτίου, ψηφοδέλτιο, πρόγραμμα κ.λ.π.). Όμως κανένα από αυτά τα θέματα δεν μπορούν να λυθούν με ιδιαίτερες συζητήσεις και ειδικές συμφωνίες, αλλά μόνο με ανοικτές και δημοκρατικές διαδικασίες με τους πολίτες πρωταγωνιστές και όχι παραγκωνισμένους και θεατές των εξελίξεων και θύματα κάποιων μεθοδεύσεων.
Κώστας Χαϊνάς
2-8-2010
Δευτέρα 2 Αυγούστου 2010
Τρίτη 13 Ιουλίου 2010
Αυτοδιοίκηση και κομματική καταγραφή
Όλα δείχνουν ότι στις εκλογές του Νοεμβρίου 2010, εκτός ίσως κάποιων φωτεινών εξαιρέσεων, θα έχουμε μια άλλη ουσιαστικά κομματική αναμέτρηση με υποψήφιους κομματικά στελέχη, ακόμη και στην πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση. Αυτήν την κατεύθυνση απ’ότι φαίνεται υιοθετούν όλες οι ηγεσίες των κομμάτων παρά τους ισχυρισμούς κάποιων περί του αντιθέτου. Σε μια περίοδο όπου το πολιτικό σύστημα δοκιμάζει τη μεγαλύτερη αμφισβήτηση από την μεταπολίτευση, οι ηγεσίες όλων των κομμάτων αποδεικνύονται πολύ αδύνατες να αφουγκραστούν τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς της κοινωνίας και οδηγούνται σε αποφάσεις με βασικό κριτήριο την αυτοσυντήρησή τους. Το κριτήριο για τις κομματικές ηγεσίες των μεγάλων κομμάτων είναι η επιβεβαίωση της πολιτικής τους στην κεντρική πολιτική σκηνή. Το κριτήριο για τις ηγεσίες των μικρότερων κομμάτων είναι η διασφάλιση μιας κομματικής καταγραφής, η οποία θα τους απαλύνει τις αγωνίες για την υπαρξιακή τους υπόσταση. Δηλαδή, τις ηγεσίες όλων των κομμάτων δεν τους απασχολούν τα προβλήματα των τοπικών κοινωνιών και οι λύσεις τους, αλλά η πολιτική τους επιβεβαίωση. Στην κατεύθυνση αυτή συντελεί και ο νέος νόμος που διέπει την αυτοδιοίκηση, δηλαδή ο ‘ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ’, ο οποίος αποτρέπει κινήσεις πολιτών οι οποίες θα μπορούσαν να δημιουργηθούν στην βάση κάποιων προβλημάτων σε μια περιοχή και να διεκδικήσουν την αυτοδιοίκηση μιας πόλης ή ενός χωριού. Υποχρεώνει τον οποιοδήποτε διεκδικητή να έχει τουλάχιστον υποψηφίους στο μεγαλύτερο πλήθος των εκλογικών περιφερειών, δηλαδή στην πράξη αποτρέπει μεμονωμένους πολίτες ή άλλες συλλογικότητες να διεκδικήσουν την δημοτική ή τοπική κοινότητα μιας περιοχής. Και το χειρότερο, αλλοιώνει τα αποτελέσματα, αφού η πλειοψηφία μιας πόλης ή ενός χωριού μπορεί να ανατραπεί, εάν στο σύνολο του Δήμου επικρατήσει κάποιος άλλος συνδυασμός. Αυτές είναι σοβαρές παρενέργειες τις οποίες θα πληρώσει τελικά η αυτοδιοίκηση και οι τοπικές κοινωνίες. Έτσι με όλες αυτές τις αντικειμενικές δυσκολίες που θέτει το θεσμικό πλαίσιο, οδεύουμε προς τις εκλογές του Νοεμβρίου 2010.
Σε όλη τη χώρα παρατηρούμε σοβαρές προσπάθειες να δημιουργηθούν αυτόνομες αυτοδιοικητικές κινήσεις πολιτών, χωρίς τα γνωστά ‘χρίσματα’ και κάθε είδους εξαρτήσεις. Οι κινήσεις αυτές αγκαλιάζονται σε ένα βαθμό από τις τοπικές κοινωνίες που έχουν βαρεθεί όλα αυτά τα χρόνια την διαιώνιση μιας κατάστασης που χαρακτηρίζει το νεοελληνικό Κράτος και την αυτοδιοίκηση, δηλαδή πελατειακές σχέσεις, αδιαφάνεια, αναξιοκρατία, δημοκρατικό έλλειμμα και παραγκωνισμό του πολίτη. Κινήσεις και κινήματα πόλης, που έχουν τις ρίζες τους σε αγώνες για ποιότητα ζωής, για το περιβάλλον, για μικρά και μεγάλα προβλήματα της καθημερινής ζωής του πολίτη των πόλεων. Δυστυχώς όμως έχουν πέσει κάθε είδους δυνάμεις πάνω τους, με σκοπό να ματαιώσουν κάθε προσπάθεια άρθρωσης ενός νέου πολιτικού λόγου, χωρίς τις γνωστές κομματικές αγκυλώσεις, που θα έχει στο πυρήνα της σκέψης του τα πραγματικά προβλήματα των τοπικών κοινωνιών και την διεκδίκηση λύσεων. Και όχι κάποιους ιδεολογισμούς οι οποίοι αποτελούν το άλλοθι για κάποιες δυνάμεις να αρνούνται και να πολεμάνε τις κινήσεις αυτές. Λες και το πρόβλημα που καλούνται οι πολίτες να απαντήσουν μέσα από τις αυτοδιοικητικές εκλογές, είναι το Μάαστιχτ, το ΔΝΤ, το μνημόνιο, η ΕΕ κ.ο.κ. Όχι πως αυτά τα θέματα δεν είναι σοβαρά αλλά δεν είναι αυτά που χαρακτηρίζουν άμεσα την αυτοδιοίκηση. Όπως παλιότερα εάν στις διακηρύξεις μιας κίνησης δεν συμπεριλαμβάνονταν η έξοδος από το ΝΑΤΟ ή το διώξιμο των ‘βάσεων του θανάτου’, ήσουν όχι απλά ρεφορμιστής, ίσως και μειωμένων πατριωτικών πεποιθήσεων. Κάποιοι μάλιστα κριτικάρουν τις διακηρύξεις αυτών των κινήσεων πολιτών, γιατί δεν υπάρχει αυτή η γνωστή συνθηματολογία της ξύλινης κομματικής γλώσσας, αλλά μιλάνε για τον τόπο τους, για τα περιβαλλοντικά εγκλήματα που συντελούνται, για την ποιότητα ζωής του πολίτη των πόλεων, για τον κοινωνικό αποκλεισμό και ιδιαίτερα των νέων, για τα δικαιώματα των πεζών και των ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων, για τους ελεύθερους χώρους, για τον εθελοντισμό και την κοινωνική αλληλεγγύη, για την δημοκρατία και την συμμετοχή του πολίτη στις δημοτικές διαδικασίες και για πολλά άλλα θέματα της καθημερινότητας του πολίτη. Κάποιοι κατατάσσουν αυτά τα θέματα σε μια δήθεν απολίτικη θεματολογία και προσπαθούν να μειώσουν την αξία τους. Ορισμένοι μάλιστα αποφαίνονται ότι οι κινήσεις αυτές είναι ‘χύμα’, επειδή ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα που έχουν είναι να συσπειρώνουν πολίτες από διαφορετικούς πολιτικούς και ιδεολογικούς χώρους. Ασφαλώς κάτω από ένα προγραμματικό πλαίσιο που όμως εστιάζει στα τοπικά προβλήματα και στην αυτοδιοίκηση και όχι σε γενικά και αφηρημένα πολιτικά θέματα, στα οποία πέρα από το γεγονός ότι ενδέχεται οι συμμετέχοντες να έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, δεν αφορούν άμεσα την τοπική κοινωνία και την αυτοδιοίκηση. Και αντί αυτό να θεωρείται πλεονέκτημα, το γεγονός δηλαδή της συνύπαρξης πολιτών με διαφορετικές ιδεολογικές αναφορές –όπως θα το έκρινε ένας κοινός νους- κάποιοι περισπούδαστοι εγκέφαλοι, κρίνουν την κίνηση αυτή απολίτικη και ξεμπερδεύουν, μένοντας στην ησυχία της κομματικής τους καθαρότητας. Αποφεύγοντας ταυτόχρονα να συνομιλήσουν και να συνευρεθούν με πολίτες διαφορετικούς από το κομματικό τους ακροατήριο. Όταν όμως αυτοί οι πολίτες και οι κινήσεις πολιτών, τα προηγούμενα χρόνια συγκρούονταν με διάφορα συμφέροντα, για την προάσπιση του περιβάλλοντος, για καθαρό και υγιεινό νερό, για τα ενεργειακά θέματα, για ανθρώπινες πόλεις και τόσα άλλα, αρκετοί από τους εκπροσώπους αυτών των μηχανισμών, ζούσαν στον κομματικό τους μικρόκοσμο, νομίζοντας ότι έκαναν πολιτική επειδή συμμετείχαν στις συνεδριάσεις του κομματικού τους φορέα μία φορά το μήνα!
Μια βασική ποιοτική διαφορά των κομματικών συνδυασμών με τις κινήσεις πολιτών, πέρα από την κομματική εξάρτηση και την πολιτική εκμετάλλευση που υφίστανται είναι και η εξής. Τα κομματικά ψηφοδέλτια απευθύνονται στην κοινωνία και ζητάνε την στήριξη των πολιτών, εστιάζοντας στην πολιτική των φορέων τους και το κυριότερο θέλοντας τους απλούς ψηφοφόρους και χειροκροτητές. Οι κινήσεις πολιτών θέλουν τους πολίτες πρωταγωνιστές, δηλαδή συμμέτοχους στο εγχείρημα σήμερα και αύριο ενεργούς πολίτες για κάθε αυτοδιοικητική παρέμβαση. Στις κινήσεις πολιτών δεν υπάρχει κάποιος μηχανισμός που θα αναλάβει την διεκπεραίωση των θεμάτων που συνδέονται με τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Δεν υπάρχουν κάποιοι ‘φωτισμένοι’ οι οποίοι θα πάνε να ‘φωτίσουν’ τους πολίτες με την γραμμή τους όπως θα γίνει με τους κομματικούς συνδυασμούς. Στις κινήσεις πολιτών οι ίδιοι οι πολίτες πρέπει να συντάξουν την διακήρυξη και το πρόγραμμα, να ιεραρχήσουν τις ανάγκες και να θέσουν τις προτεραιότητες, μέσα από μια δύσκολη, μεγάλη και πλατιά διαβούλευση. Οι ίδιοι οι πολίτες πρέπει μέσα από την αυτοοργάνωσή τους και την εθελοντική συμμετοχή τους να λύσουν όλα τα θέματα των υποψηφιοτήτων αφού θα είναι οι ίδιοι υποψήφιοι και όχι κάποιοι εκπρόσωποι τους. Οι ίδιοι οι πολίτες θα πρέπει αύριο να είναι παρόντες στα δημοτικά συμβούλια και να παρεμβαίνουν και όχι μόνο κάποιοι εκπρόσωποί τους.
Η απόπειρα λοιπόν των αυτοδιοικητικών κινήσεων πολιτών είναι και μια μεγάλη κοινωνική άσκηση πολιτικής στη βάση της κοινωνίας από τους ίδιους τους πολίτες και αυτό έπρεπε να χαροποιεί όλους και πρώτα απ’όλα τους πολιτικούς φορείς εάν πραγματικά ενδιαφερόντουσαν για μια ενεργή πολιτική συμμετοχή της κοινωνίας. Γιαυτό και μόνο χρειάζεται όλοι μας, να δώσουμε την ευκαιρία και τη δυνατότητα να ανθήσουν αυτές οι προσπάθειες και όχι να τις πνίξουν οι κάθε είδους μικροκομματικές σκοπιμότητες.
Κώστας Χαϊνάς
13-7-2010
Σε όλη τη χώρα παρατηρούμε σοβαρές προσπάθειες να δημιουργηθούν αυτόνομες αυτοδιοικητικές κινήσεις πολιτών, χωρίς τα γνωστά ‘χρίσματα’ και κάθε είδους εξαρτήσεις. Οι κινήσεις αυτές αγκαλιάζονται σε ένα βαθμό από τις τοπικές κοινωνίες που έχουν βαρεθεί όλα αυτά τα χρόνια την διαιώνιση μιας κατάστασης που χαρακτηρίζει το νεοελληνικό Κράτος και την αυτοδιοίκηση, δηλαδή πελατειακές σχέσεις, αδιαφάνεια, αναξιοκρατία, δημοκρατικό έλλειμμα και παραγκωνισμό του πολίτη. Κινήσεις και κινήματα πόλης, που έχουν τις ρίζες τους σε αγώνες για ποιότητα ζωής, για το περιβάλλον, για μικρά και μεγάλα προβλήματα της καθημερινής ζωής του πολίτη των πόλεων. Δυστυχώς όμως έχουν πέσει κάθε είδους δυνάμεις πάνω τους, με σκοπό να ματαιώσουν κάθε προσπάθεια άρθρωσης ενός νέου πολιτικού λόγου, χωρίς τις γνωστές κομματικές αγκυλώσεις, που θα έχει στο πυρήνα της σκέψης του τα πραγματικά προβλήματα των τοπικών κοινωνιών και την διεκδίκηση λύσεων. Και όχι κάποιους ιδεολογισμούς οι οποίοι αποτελούν το άλλοθι για κάποιες δυνάμεις να αρνούνται και να πολεμάνε τις κινήσεις αυτές. Λες και το πρόβλημα που καλούνται οι πολίτες να απαντήσουν μέσα από τις αυτοδιοικητικές εκλογές, είναι το Μάαστιχτ, το ΔΝΤ, το μνημόνιο, η ΕΕ κ.ο.κ. Όχι πως αυτά τα θέματα δεν είναι σοβαρά αλλά δεν είναι αυτά που χαρακτηρίζουν άμεσα την αυτοδιοίκηση. Όπως παλιότερα εάν στις διακηρύξεις μιας κίνησης δεν συμπεριλαμβάνονταν η έξοδος από το ΝΑΤΟ ή το διώξιμο των ‘βάσεων του θανάτου’, ήσουν όχι απλά ρεφορμιστής, ίσως και μειωμένων πατριωτικών πεποιθήσεων. Κάποιοι μάλιστα κριτικάρουν τις διακηρύξεις αυτών των κινήσεων πολιτών, γιατί δεν υπάρχει αυτή η γνωστή συνθηματολογία της ξύλινης κομματικής γλώσσας, αλλά μιλάνε για τον τόπο τους, για τα περιβαλλοντικά εγκλήματα που συντελούνται, για την ποιότητα ζωής του πολίτη των πόλεων, για τον κοινωνικό αποκλεισμό και ιδιαίτερα των νέων, για τα δικαιώματα των πεζών και των ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων, για τους ελεύθερους χώρους, για τον εθελοντισμό και την κοινωνική αλληλεγγύη, για την δημοκρατία και την συμμετοχή του πολίτη στις δημοτικές διαδικασίες και για πολλά άλλα θέματα της καθημερινότητας του πολίτη. Κάποιοι κατατάσσουν αυτά τα θέματα σε μια δήθεν απολίτικη θεματολογία και προσπαθούν να μειώσουν την αξία τους. Ορισμένοι μάλιστα αποφαίνονται ότι οι κινήσεις αυτές είναι ‘χύμα’, επειδή ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα που έχουν είναι να συσπειρώνουν πολίτες από διαφορετικούς πολιτικούς και ιδεολογικούς χώρους. Ασφαλώς κάτω από ένα προγραμματικό πλαίσιο που όμως εστιάζει στα τοπικά προβλήματα και στην αυτοδιοίκηση και όχι σε γενικά και αφηρημένα πολιτικά θέματα, στα οποία πέρα από το γεγονός ότι ενδέχεται οι συμμετέχοντες να έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, δεν αφορούν άμεσα την τοπική κοινωνία και την αυτοδιοίκηση. Και αντί αυτό να θεωρείται πλεονέκτημα, το γεγονός δηλαδή της συνύπαρξης πολιτών με διαφορετικές ιδεολογικές αναφορές –όπως θα το έκρινε ένας κοινός νους- κάποιοι περισπούδαστοι εγκέφαλοι, κρίνουν την κίνηση αυτή απολίτικη και ξεμπερδεύουν, μένοντας στην ησυχία της κομματικής τους καθαρότητας. Αποφεύγοντας ταυτόχρονα να συνομιλήσουν και να συνευρεθούν με πολίτες διαφορετικούς από το κομματικό τους ακροατήριο. Όταν όμως αυτοί οι πολίτες και οι κινήσεις πολιτών, τα προηγούμενα χρόνια συγκρούονταν με διάφορα συμφέροντα, για την προάσπιση του περιβάλλοντος, για καθαρό και υγιεινό νερό, για τα ενεργειακά θέματα, για ανθρώπινες πόλεις και τόσα άλλα, αρκετοί από τους εκπροσώπους αυτών των μηχανισμών, ζούσαν στον κομματικό τους μικρόκοσμο, νομίζοντας ότι έκαναν πολιτική επειδή συμμετείχαν στις συνεδριάσεις του κομματικού τους φορέα μία φορά το μήνα!
Μια βασική ποιοτική διαφορά των κομματικών συνδυασμών με τις κινήσεις πολιτών, πέρα από την κομματική εξάρτηση και την πολιτική εκμετάλλευση που υφίστανται είναι και η εξής. Τα κομματικά ψηφοδέλτια απευθύνονται στην κοινωνία και ζητάνε την στήριξη των πολιτών, εστιάζοντας στην πολιτική των φορέων τους και το κυριότερο θέλοντας τους απλούς ψηφοφόρους και χειροκροτητές. Οι κινήσεις πολιτών θέλουν τους πολίτες πρωταγωνιστές, δηλαδή συμμέτοχους στο εγχείρημα σήμερα και αύριο ενεργούς πολίτες για κάθε αυτοδιοικητική παρέμβαση. Στις κινήσεις πολιτών δεν υπάρχει κάποιος μηχανισμός που θα αναλάβει την διεκπεραίωση των θεμάτων που συνδέονται με τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Δεν υπάρχουν κάποιοι ‘φωτισμένοι’ οι οποίοι θα πάνε να ‘φωτίσουν’ τους πολίτες με την γραμμή τους όπως θα γίνει με τους κομματικούς συνδυασμούς. Στις κινήσεις πολιτών οι ίδιοι οι πολίτες πρέπει να συντάξουν την διακήρυξη και το πρόγραμμα, να ιεραρχήσουν τις ανάγκες και να θέσουν τις προτεραιότητες, μέσα από μια δύσκολη, μεγάλη και πλατιά διαβούλευση. Οι ίδιοι οι πολίτες πρέπει μέσα από την αυτοοργάνωσή τους και την εθελοντική συμμετοχή τους να λύσουν όλα τα θέματα των υποψηφιοτήτων αφού θα είναι οι ίδιοι υποψήφιοι και όχι κάποιοι εκπρόσωποι τους. Οι ίδιοι οι πολίτες θα πρέπει αύριο να είναι παρόντες στα δημοτικά συμβούλια και να παρεμβαίνουν και όχι μόνο κάποιοι εκπρόσωποί τους.
Η απόπειρα λοιπόν των αυτοδιοικητικών κινήσεων πολιτών είναι και μια μεγάλη κοινωνική άσκηση πολιτικής στη βάση της κοινωνίας από τους ίδιους τους πολίτες και αυτό έπρεπε να χαροποιεί όλους και πρώτα απ’όλα τους πολιτικούς φορείς εάν πραγματικά ενδιαφερόντουσαν για μια ενεργή πολιτική συμμετοχή της κοινωνίας. Γιαυτό και μόνο χρειάζεται όλοι μας, να δώσουμε την ευκαιρία και τη δυνατότητα να ανθήσουν αυτές οι προσπάθειες και όχι να τις πνίξουν οι κάθε είδους μικροκομματικές σκοπιμότητες.
Κώστας Χαϊνάς
13-7-2010
Σάββατο 19 Ιουνίου 2010
Εκλογές για την αυτοδιοίκηση 2010 : Μπορεί να είναι πρωταγωνιστής ο πολίτης ;
Μετά από την ολοκλήρωση των διαδικασιών για τον ‘ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ’ οδηγούμαστε τελικά τον Νοέμβριο του 2010 σε εκλογές στους δύο νέους βαθμούς της αυτοδιοίκησης. Στους νέους δήμους που προέκυψαν από τις συνενώσεις και στις περιφέρειες που μέχρι εχθές είχαν διορισμένο περιφερειάρχη από την εκάστοτε Κυβερνητική πλειοψηφία. Αυτό από μόνο του όπως και μια σειρά άλλες μεταρρυθμίσεις που προωθήθηκαν ήταν θετικές και οι νέοι Δήμοι και Περιφέρειες, κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορούν να αναδειχθούν σε επιτελικά όργανα καθορισμού μιας πραγματικής αυτό-διοικητικής πολιτικής, προς όφελος των τοπικών κοινωνιών. Ασφαλώς και υπάρχουν πολλά σημεία που θα μπορούσε κάποιος να ασκήσει κριτική, αλλά πλέον δεν έχει νόημα(το κάναμε προγενέστερα), αφού ο ‘ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ’ είναι πλέον νόμος του Κράτους και με βάση αυτό θα γίνουν οι αυτοδιοικητικές εκλογές του 2010. Εκείνο που θα μας απασχολήσει στο σημερινό σημείωμα είναι κατά πόσο υπάρχουν σήμερα οι προϋποθέσεις να πάρουν μέρος στις εκλογές αυτές, αυθεντικές και πραγματικά ανεξάρτητες αυτοδιοικητικές κινήσεις πολιτών. Και ειδικότερα στον νέο Δήμο της Χαλκίδας, δηλαδή στο Δήμο που προκύπτει από την συνένωση τεσσάρων άλλων Δήμων (Ανθηδώνα, Αυλίδα, Ληλαντίων, Νέα Αρτάκη) με τον Δήμο Χαλκιδέων.
Στοιχεία του νέου Δήμου
α/α ΟΤΑ Πληθυσμός Έκταση Πυκνότητα Διαμερίσματα
1 Χαλκιδέων 55.264 30,80 1.794,10 1
2 Ληλαντίων 15.389 111,32 138,10 6
3 Νέα Αρτάκη 8.571 23,02 372,40 1
4 Αυλίδας 7.714 122,23 63,10 4
5 Ανθηδόνα 5.871 129,29 42,80 2
Γενικό 92.809 416,66 482,10 14
Πίνακας 1 : Υπουργείο Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης
Είναι αλήθεια ότι ο νέος Δήμος που προκύπτει είναι ένας σχετικά μεγάλος δήμος σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα. Η αλήθεια όμως είναι ότι αποτελούν μια ενιαία οικονομική και γεωγραφική ενότητα, θα μπορούσαμε να πούμε και πολεοδομική και η Χαλκίδα είναι το βασικό κέντρο της. Με ανισότητες και διαφορές ασφαλώς. Με διαφορετικά επίπεδα κοινωνικής οργάνωσης. Με διαφορετικές μορφές οικονομίας και επιχειρήσεων. Όμως αυτή η πολυμορφία μπορεί να αποτελέσει το συγκριτικό της πλεονέκτημα. Οι κοινωνίες και οι οικονομίες που βασίζονται σε ‘μονοκαλλιέργειες’ υστερούν σε σχέση με τις κοινωνίες που διαθέτουν πλουραλιστικές μορφές κοινωνικής και οικονομικής συγκρότησης, γιατί έτσι διασφαλίζουν εναλλακτικές λύσεις απασχόλησης και κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης. Ανατολικά της Χαλκίδας έχουμε μια πλούσια πεδιάδα του Ληλάντιου με αγροτική παράδοση, αλλά και με βιομηχανίες, δυτικά έχουμε την Ανθηδώνα με το αρχαίο της λιμάνι, που μπορεί να εξελιχθεί εκτός από αγροτική περιοχή παραγωγής ποιοτικών αγροτικών προϊόντων, σε μια περιοχή ποιοτικού τουρισμού και φιλοξενίας της εξοχικής κατοικίας των Χαλκιδέων και όχι μόνο. Πιο Νότια έχουμε την ιστορική Αυλίδα με την Αυλίδεια Αρτέμιδα και το αρχαίο τείχος στο ‘Μεγάλο Βουνό’ και επίσης έχουμε την ‘Ριτσώνα’ που συγκεντρώνει ανεξέλεγκτα βιομηχανικές μονάδες, στοιχεία που μπορούν να την αναδείξουν σε ένα παγκόσμιο αρχαιολογικό κέντρο, αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά όμως το πρόβλημα της ρύπανσης. Βορειότερα έχουμε την Νέα Αρτάκη μια νέα και ζωντανή πόλη που φιλοξενεί ένα σημαντικό αριθμό βιοτεχνιών αλλά και μονάδων της πρωτογενούς τομέα της οικονομίας. Και έχουμε και την Χαλκίδα, με το στενό του Ευρίπου ως σήμα κατατεθέν, με το εμπορικό λιμάνι της, με τα μεγάλα προβλήματα της στο κυκλοφοριακό, στις υποδομές της, στους ελεύθερους χώρους της, στο περιβάλλον της. Έχουμε δηλαδή μια μεγάλη ενότητα με μεγάλα συγκριτικά πλεονεκτήματα και ταυτόχρονα με μεγάλα προβλήματα.
Στα πλαίσια ενός σημειώματος ασφαλώς δεν μπορούμε να μιλήσουμε για όλα, αλλά θα μπορούσαμε να σημειώσουμε κάποια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αυτά είναι τα πιο σημαντικά ή τα προβλήματα με τη μεγαλύτερη προτεραιότητα.
Κατά πρώτον λοιπόν θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε ως κοινωνία με βάση τον οικονομικό και κοινωνικό χαρακτήρα της περιοχής μας, τον επανασχεδιασμό και την χωροθέτηση των οικονομικών δραστηριοτήτων που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή μας με άναρχο και ανεξέλεγκτο τρόπο. Που και πως θέλουμε να έχουμε τις βιοτεχνίες και τις βιομηχανίες μας. Γιατί και αυτές πρέπει να υπάρχουν κάπου, αλλά σωστά χωροθετημένες και οργανωμένες με υποδομές και περιβαλλοντική προστασία. Στενά δεμένο με αυτό είναι ο πολεοδομικός ανασχεδιασμός των πόλεών μας, για την αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού και συγκοινωνιακού προβλήματος με έμφαση στην δημιουργία υποδομών (π.χ. ανισόπεδων διαβάσεων σε σημεία κόμβους) και την ολόπλευρη αξιοποίηση των μέσων μαζικής μετακίνησης με στόχο την ελαχιστοποίηση της μετακίνησης των κατοίκων της περιοχής με αυτοκίνητο. Την ενίσχυση της πεζής μετακίνησης και του ποδηλάτου μέσα στις πόλεις μας για όλες τις κοινωνικές ομάδες και για τις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες του πληθυσμού, με την δημιουργία των κατάλληλων υποδομών. Την ενίσχυση και επέκταση των ελεύθερων χώρων και των χώρων πρασίνου, με την διεκδίκηση των παλιών στρατοπέδων και των άλλων παλιών βιομηχανικών εγκαταστάσεων της περιοχής μας που διάφορα συμφέροντα τα έχουν βάλει στο μάτι για τσιμεντοποίηση. Το πρόβλημα του νερού χρειάζεται να το αντιμετωπίσουμε με ορίζοντα άμεσα στο μέλλον, αφού όλοι γνωρίζουμε ότι ο υδροφορέας της Κεντρικής Εύβοιας, όπως και ο Ευβοϊκός Κόλπος ρυπαίνονται αργά και σταθερά με βαρέα μέταλλα και οργανική ρύπανση. Το πρόβλημα των αστικών απορριμμάτων δεν αντιμετωπίζεται με νέους ΧΥΤΑ. Αντιμετωπίζεται με ολοκληρωμένο ανασχεδιασμό και οργάνωση της ανακύκλωσης στην πηγή σε όλη την περιοχή και με αναβάθμιση του υπάρχοντος ΧΥΤΑ σε χώρο υποδοχής των υπολειμμάτων όπου και μέρος απ’αυτά μπορούμε να τα αξιοποιήσουμε στην συνέχεια με κομποστοποίηση. Διαφορετικά ανοίγουμε διάπλατα την πόρτα για καύση των απορριμμάτων. Και αυτό θέλουν κάποιοι που θέλουν να αποτύχει η ανακύκλωση και η ολοκληρωμένη διαχείριση των αστικών απορριμμάτων. Οι υπάρχουσες μονάδες βιολογικής επεξεργασίας των αστικών αποβλήτων χρειάζεται να επεκταθούν και να οργανωθούν ώστε να μπορέσουν να συνδεθούν στο δίκτυο όλα τα σπίτια και οι επιχειρήσεις της περιοχής, προβλέποντας και την μελλοντική ανάπτυξη. Θα μπορούσε κάποιος να αναφέρει πολλά άλλα προβλήματα των πόλεών μας και της περιοχής μας. Η αναφορά μας στα προβλήματα αυτά ήταν ενδεικτική. Το ερώτημα που απασχολεί τον καθένα μας είναι : Μπορούν να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα αυτά από την νέα αυτοδιοίκηση που θα εκλεγεί από τις εκλογές του Νοεμβρίου ; Η απάντησή μας είναι σαφής. Εάν συνεχισθούν να εκλέγονται οι δήμαρχοι και τα δημοτικά συμβούλια με βάση τα κομματικά ‘χρίσματα’, η απάντηση είναι ΟΧΙ, ή καλύτερα να πούμε ότι δεν θα έχουμε μια ουσιαστική αντιμετώπιση, όσες καλές προθέσεις και αν έχει ο εκλεγμένος δήμαρχος και κάποιοι εκλεγμένοι σύμβουλοι. Το πρόβλημα ξεκινά από την αρχή. Οι αυτοδιοικητικές εκλογές δυστυχώς έχουν εξελιχθεί σε μια δεύτερη κομματική αντιπαράθεση, πλέον αυτής των εθνικών εκλογών. Τα πραγματικά προβλήματα των τοπικών κοινωνιών μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Εκείνο που μετράει για τους κομματικούς μηχανισμούς είναι ποια χρώματα θα γεμίσουν το βράδυ των εκλογών την οθόνη των τηλεοράσεων για να επιβεβαιώσουν ή όχι τις πολιτικές τους. Και αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα. Γιατί οι τοπικές κοινωνίες και οι πολίτες, θέλουν ένα δήμαρχο και ένα δημοτικό συμβούλιο που θα ασχοληθούν και θα αγωνισθούν μαζί με τους πολίτες για τα προβλήματα της περιοχής και όχι κομματικούς εντεταλμένους. Ή σε άλλες περιπτώσεις να προκύπτουν απλοί διαχειριστές της τετραετίας, ισορροπώντας ανάμεσα σε διάφορα μικρά ή μεγάλα συμφέροντα. Σε καλύτερες εκδοχές μπορεί να προκύψουν κάποια ικανά και αδιάφθορα πολιτικά στελέχη που ασφαλώς υπάρχουν σε όλους τους πολιτικούς χώρους, που όμως είναι ‘καταδικασμένα’ να αποτύχουν, ή να κάνουν ελάχιστα πράγματα, έτσι όπως λειτουργούν τα σημερινά δημοτικά συμβούλια. Μετά τον 2ο μήνα των εκλογών η αντιπολίτευση προσπαθεί να αποδείξει ότι ο Δήμαρχος έχει αποτύχει! Καμιά συνεννόηση, καμιά συλλογικότητα, καμιά συνυπευθυνότητα. Γιατί να μην μπορούν για παράδειγμα να συνεργασθούν πλειοψηφία και μειοψηφίες στο Δήμο για να λυθούν τα προβλήματα της πόλης ; Η απάντηση νομίζω είναι προφανής. Δεν τα έχω με τα πολιτικά κόμματα. Όχι τα πολιτικά κόμματα παρά την απαξίωσή τους, χρειάζεται να επιβεβαιώνουν τον πολιτικό τους ρόλο ως κύτταρα της Δημοκρατίας μας συνεχώς στην κοινωνία και στη Βουλή, και στις Εθνικές Εκλογές μπορούν να δοκιμάζουν την πολιτική τους επιρροή. Με την εμπλοκή τους όμως στα αυτοδιοικητικά θέματα και στις αυτοδιοκητικές εκλογές με τον τρόπο που γίνεται, ούτε τα ίδια ωφελεί ούτε τις τοπικές κοινωνίες.
Το ερώτημα λοιπόν είναι :
Είμαστε σήμερα σε θέση ως τοπική κοινωνία της Χαλκίδας και των άλλων πόλεων που συναπαρτίζουμε τον νέο Δήμο, να πούμε, σε όλους αυτούς που θα θελήσουν να μας εγκλωβίσουν σε έναν ακόμη άγονο κομματικό ανταγωνισμό, ΟΧΙ ευχαριστούμε, δεν θα πάρουμε ; Δεν ξέρω την απάντηση, θα φανεί όμως από τις εξελίξεις και τα αποτελέσματα. Η προσωπική μου γνώμη όμως είναι ότι, μπορούμε σήμερα να πούμε ΝΑΙ στην συγκρότηση μιας αυθεντικής πραγματικά ανεξάρτητης κίνησης για μια αυτοδιοίκηση των πολιτών. Με πρωταγωνιστές τους πολίτες. Ενταγμένους ή όχι σε πολιτικά κόμματα δεν έχει σημασία. Σε μια κίνηση πολιτών που θα συγκινήσει και θα συνεπάρει όλους εκείνους που απογοητευμένοι βλέπουν την απαξίωση του σημερινού πολιτικού μας συστήματος, που θα μας οδηγήσει όλους σε μια νέα προσπάθεια που το μοναδικό στοιχείο που θα μας ενώνει θα είναι η αγάπη μας και οι αγωνίες μας για τον τόπο. Που μέσα από άμεσες δημοκρατικές διαδικασίες θα συζητάμε τα πάντα και θα αποφασίζουμε εμείς για όλα. Και αν αποφασίσουμε να κατέβουμε και στις εκλογές όλοι οι υποψήφιοί μας και ο υποψήφιος Δήμαρχος θα εκλεγούν από εμάς, από την συνέλευση των πολιτών. Και το προγραμματικό μας πλαίσιο εμείς θα το αποφασίσουμε. Μέσα από τις διαφορές μας θα βρούμε τις νέες συνθέσεις και θα κάνουμε όλοι με καλή θέληση τις απαραίτητες υπερβάσεις. Καταλαβαίνω ότι το εγχείρημα δεν είναι απλό, ούτε εύκολο. Όμως ταυτόχρονα πρέπει να αποφασίσουμε ως πολίτες. Θα μείνουμε απλοί παρατηρητές ή στη καλύτερη περίπτωση απλοί ψηφοφόροι αυτών που θα αποφασίσουν κάποιοι για μας χωρίς εμάς, ή θα πάρουμε την υπόθεση της λύσης των προβλημάτων μας στα χέρια μας ;
Προβλήματα που μπορούν κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις να αντιμετωπισθούν, αξιοποιώντας τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα που πράγματι έχουμε ως περιοχή και κυρίως όταν ο πολίτης αναδειχθεί σε πρωταγωνιστή των εξελίξεων και όχι υποχείριο των κάθε λογής επιδιώξεων και συμφερόντων που ‘βλέπουν’ την Χαλκίδα ως ένα μεγάλο οικονομικό χώρο για να συνεχίσουν το ‘πάρτυ’ των εν γένει αδιαφανών διαγωνισμών για τα δημόσια έργα και των δημοτικών προμηθειών και άλλων σκοπιμοτήτων που καμιά σχέση δεν έχουν με την επίλυση των προβλημάτων μας.
Κώστας Χαϊνάς
Χαλκίδα 20 Ιουνίου 2010
Στοιχεία του νέου Δήμου
α/α ΟΤΑ Πληθυσμός Έκταση Πυκνότητα Διαμερίσματα
1 Χαλκιδέων 55.264 30,80 1.794,10 1
2 Ληλαντίων 15.389 111,32 138,10 6
3 Νέα Αρτάκη 8.571 23,02 372,40 1
4 Αυλίδας 7.714 122,23 63,10 4
5 Ανθηδόνα 5.871 129,29 42,80 2
Γενικό 92.809 416,66 482,10 14
Πίνακας 1 : Υπουργείο Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης
Είναι αλήθεια ότι ο νέος Δήμος που προκύπτει είναι ένας σχετικά μεγάλος δήμος σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα. Η αλήθεια όμως είναι ότι αποτελούν μια ενιαία οικονομική και γεωγραφική ενότητα, θα μπορούσαμε να πούμε και πολεοδομική και η Χαλκίδα είναι το βασικό κέντρο της. Με ανισότητες και διαφορές ασφαλώς. Με διαφορετικά επίπεδα κοινωνικής οργάνωσης. Με διαφορετικές μορφές οικονομίας και επιχειρήσεων. Όμως αυτή η πολυμορφία μπορεί να αποτελέσει το συγκριτικό της πλεονέκτημα. Οι κοινωνίες και οι οικονομίες που βασίζονται σε ‘μονοκαλλιέργειες’ υστερούν σε σχέση με τις κοινωνίες που διαθέτουν πλουραλιστικές μορφές κοινωνικής και οικονομικής συγκρότησης, γιατί έτσι διασφαλίζουν εναλλακτικές λύσεις απασχόλησης και κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης. Ανατολικά της Χαλκίδας έχουμε μια πλούσια πεδιάδα του Ληλάντιου με αγροτική παράδοση, αλλά και με βιομηχανίες, δυτικά έχουμε την Ανθηδώνα με το αρχαίο της λιμάνι, που μπορεί να εξελιχθεί εκτός από αγροτική περιοχή παραγωγής ποιοτικών αγροτικών προϊόντων, σε μια περιοχή ποιοτικού τουρισμού και φιλοξενίας της εξοχικής κατοικίας των Χαλκιδέων και όχι μόνο. Πιο Νότια έχουμε την ιστορική Αυλίδα με την Αυλίδεια Αρτέμιδα και το αρχαίο τείχος στο ‘Μεγάλο Βουνό’ και επίσης έχουμε την ‘Ριτσώνα’ που συγκεντρώνει ανεξέλεγκτα βιομηχανικές μονάδες, στοιχεία που μπορούν να την αναδείξουν σε ένα παγκόσμιο αρχαιολογικό κέντρο, αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά όμως το πρόβλημα της ρύπανσης. Βορειότερα έχουμε την Νέα Αρτάκη μια νέα και ζωντανή πόλη που φιλοξενεί ένα σημαντικό αριθμό βιοτεχνιών αλλά και μονάδων της πρωτογενούς τομέα της οικονομίας. Και έχουμε και την Χαλκίδα, με το στενό του Ευρίπου ως σήμα κατατεθέν, με το εμπορικό λιμάνι της, με τα μεγάλα προβλήματα της στο κυκλοφοριακό, στις υποδομές της, στους ελεύθερους χώρους της, στο περιβάλλον της. Έχουμε δηλαδή μια μεγάλη ενότητα με μεγάλα συγκριτικά πλεονεκτήματα και ταυτόχρονα με μεγάλα προβλήματα.
Στα πλαίσια ενός σημειώματος ασφαλώς δεν μπορούμε να μιλήσουμε για όλα, αλλά θα μπορούσαμε να σημειώσουμε κάποια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αυτά είναι τα πιο σημαντικά ή τα προβλήματα με τη μεγαλύτερη προτεραιότητα.
Κατά πρώτον λοιπόν θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε ως κοινωνία με βάση τον οικονομικό και κοινωνικό χαρακτήρα της περιοχής μας, τον επανασχεδιασμό και την χωροθέτηση των οικονομικών δραστηριοτήτων που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή μας με άναρχο και ανεξέλεγκτο τρόπο. Που και πως θέλουμε να έχουμε τις βιοτεχνίες και τις βιομηχανίες μας. Γιατί και αυτές πρέπει να υπάρχουν κάπου, αλλά σωστά χωροθετημένες και οργανωμένες με υποδομές και περιβαλλοντική προστασία. Στενά δεμένο με αυτό είναι ο πολεοδομικός ανασχεδιασμός των πόλεών μας, για την αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού και συγκοινωνιακού προβλήματος με έμφαση στην δημιουργία υποδομών (π.χ. ανισόπεδων διαβάσεων σε σημεία κόμβους) και την ολόπλευρη αξιοποίηση των μέσων μαζικής μετακίνησης με στόχο την ελαχιστοποίηση της μετακίνησης των κατοίκων της περιοχής με αυτοκίνητο. Την ενίσχυση της πεζής μετακίνησης και του ποδηλάτου μέσα στις πόλεις μας για όλες τις κοινωνικές ομάδες και για τις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες του πληθυσμού, με την δημιουργία των κατάλληλων υποδομών. Την ενίσχυση και επέκταση των ελεύθερων χώρων και των χώρων πρασίνου, με την διεκδίκηση των παλιών στρατοπέδων και των άλλων παλιών βιομηχανικών εγκαταστάσεων της περιοχής μας που διάφορα συμφέροντα τα έχουν βάλει στο μάτι για τσιμεντοποίηση. Το πρόβλημα του νερού χρειάζεται να το αντιμετωπίσουμε με ορίζοντα άμεσα στο μέλλον, αφού όλοι γνωρίζουμε ότι ο υδροφορέας της Κεντρικής Εύβοιας, όπως και ο Ευβοϊκός Κόλπος ρυπαίνονται αργά και σταθερά με βαρέα μέταλλα και οργανική ρύπανση. Το πρόβλημα των αστικών απορριμμάτων δεν αντιμετωπίζεται με νέους ΧΥΤΑ. Αντιμετωπίζεται με ολοκληρωμένο ανασχεδιασμό και οργάνωση της ανακύκλωσης στην πηγή σε όλη την περιοχή και με αναβάθμιση του υπάρχοντος ΧΥΤΑ σε χώρο υποδοχής των υπολειμμάτων όπου και μέρος απ’αυτά μπορούμε να τα αξιοποιήσουμε στην συνέχεια με κομποστοποίηση. Διαφορετικά ανοίγουμε διάπλατα την πόρτα για καύση των απορριμμάτων. Και αυτό θέλουν κάποιοι που θέλουν να αποτύχει η ανακύκλωση και η ολοκληρωμένη διαχείριση των αστικών απορριμμάτων. Οι υπάρχουσες μονάδες βιολογικής επεξεργασίας των αστικών αποβλήτων χρειάζεται να επεκταθούν και να οργανωθούν ώστε να μπορέσουν να συνδεθούν στο δίκτυο όλα τα σπίτια και οι επιχειρήσεις της περιοχής, προβλέποντας και την μελλοντική ανάπτυξη. Θα μπορούσε κάποιος να αναφέρει πολλά άλλα προβλήματα των πόλεών μας και της περιοχής μας. Η αναφορά μας στα προβλήματα αυτά ήταν ενδεικτική. Το ερώτημα που απασχολεί τον καθένα μας είναι : Μπορούν να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα αυτά από την νέα αυτοδιοίκηση που θα εκλεγεί από τις εκλογές του Νοεμβρίου ; Η απάντησή μας είναι σαφής. Εάν συνεχισθούν να εκλέγονται οι δήμαρχοι και τα δημοτικά συμβούλια με βάση τα κομματικά ‘χρίσματα’, η απάντηση είναι ΟΧΙ, ή καλύτερα να πούμε ότι δεν θα έχουμε μια ουσιαστική αντιμετώπιση, όσες καλές προθέσεις και αν έχει ο εκλεγμένος δήμαρχος και κάποιοι εκλεγμένοι σύμβουλοι. Το πρόβλημα ξεκινά από την αρχή. Οι αυτοδιοικητικές εκλογές δυστυχώς έχουν εξελιχθεί σε μια δεύτερη κομματική αντιπαράθεση, πλέον αυτής των εθνικών εκλογών. Τα πραγματικά προβλήματα των τοπικών κοινωνιών μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Εκείνο που μετράει για τους κομματικούς μηχανισμούς είναι ποια χρώματα θα γεμίσουν το βράδυ των εκλογών την οθόνη των τηλεοράσεων για να επιβεβαιώσουν ή όχι τις πολιτικές τους. Και αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα. Γιατί οι τοπικές κοινωνίες και οι πολίτες, θέλουν ένα δήμαρχο και ένα δημοτικό συμβούλιο που θα ασχοληθούν και θα αγωνισθούν μαζί με τους πολίτες για τα προβλήματα της περιοχής και όχι κομματικούς εντεταλμένους. Ή σε άλλες περιπτώσεις να προκύπτουν απλοί διαχειριστές της τετραετίας, ισορροπώντας ανάμεσα σε διάφορα μικρά ή μεγάλα συμφέροντα. Σε καλύτερες εκδοχές μπορεί να προκύψουν κάποια ικανά και αδιάφθορα πολιτικά στελέχη που ασφαλώς υπάρχουν σε όλους τους πολιτικούς χώρους, που όμως είναι ‘καταδικασμένα’ να αποτύχουν, ή να κάνουν ελάχιστα πράγματα, έτσι όπως λειτουργούν τα σημερινά δημοτικά συμβούλια. Μετά τον 2ο μήνα των εκλογών η αντιπολίτευση προσπαθεί να αποδείξει ότι ο Δήμαρχος έχει αποτύχει! Καμιά συνεννόηση, καμιά συλλογικότητα, καμιά συνυπευθυνότητα. Γιατί να μην μπορούν για παράδειγμα να συνεργασθούν πλειοψηφία και μειοψηφίες στο Δήμο για να λυθούν τα προβλήματα της πόλης ; Η απάντηση νομίζω είναι προφανής. Δεν τα έχω με τα πολιτικά κόμματα. Όχι τα πολιτικά κόμματα παρά την απαξίωσή τους, χρειάζεται να επιβεβαιώνουν τον πολιτικό τους ρόλο ως κύτταρα της Δημοκρατίας μας συνεχώς στην κοινωνία και στη Βουλή, και στις Εθνικές Εκλογές μπορούν να δοκιμάζουν την πολιτική τους επιρροή. Με την εμπλοκή τους όμως στα αυτοδιοικητικά θέματα και στις αυτοδιοκητικές εκλογές με τον τρόπο που γίνεται, ούτε τα ίδια ωφελεί ούτε τις τοπικές κοινωνίες.
Το ερώτημα λοιπόν είναι :
Είμαστε σήμερα σε θέση ως τοπική κοινωνία της Χαλκίδας και των άλλων πόλεων που συναπαρτίζουμε τον νέο Δήμο, να πούμε, σε όλους αυτούς που θα θελήσουν να μας εγκλωβίσουν σε έναν ακόμη άγονο κομματικό ανταγωνισμό, ΟΧΙ ευχαριστούμε, δεν θα πάρουμε ; Δεν ξέρω την απάντηση, θα φανεί όμως από τις εξελίξεις και τα αποτελέσματα. Η προσωπική μου γνώμη όμως είναι ότι, μπορούμε σήμερα να πούμε ΝΑΙ στην συγκρότηση μιας αυθεντικής πραγματικά ανεξάρτητης κίνησης για μια αυτοδιοίκηση των πολιτών. Με πρωταγωνιστές τους πολίτες. Ενταγμένους ή όχι σε πολιτικά κόμματα δεν έχει σημασία. Σε μια κίνηση πολιτών που θα συγκινήσει και θα συνεπάρει όλους εκείνους που απογοητευμένοι βλέπουν την απαξίωση του σημερινού πολιτικού μας συστήματος, που θα μας οδηγήσει όλους σε μια νέα προσπάθεια που το μοναδικό στοιχείο που θα μας ενώνει θα είναι η αγάπη μας και οι αγωνίες μας για τον τόπο. Που μέσα από άμεσες δημοκρατικές διαδικασίες θα συζητάμε τα πάντα και θα αποφασίζουμε εμείς για όλα. Και αν αποφασίσουμε να κατέβουμε και στις εκλογές όλοι οι υποψήφιοί μας και ο υποψήφιος Δήμαρχος θα εκλεγούν από εμάς, από την συνέλευση των πολιτών. Και το προγραμματικό μας πλαίσιο εμείς θα το αποφασίσουμε. Μέσα από τις διαφορές μας θα βρούμε τις νέες συνθέσεις και θα κάνουμε όλοι με καλή θέληση τις απαραίτητες υπερβάσεις. Καταλαβαίνω ότι το εγχείρημα δεν είναι απλό, ούτε εύκολο. Όμως ταυτόχρονα πρέπει να αποφασίσουμε ως πολίτες. Θα μείνουμε απλοί παρατηρητές ή στη καλύτερη περίπτωση απλοί ψηφοφόροι αυτών που θα αποφασίσουν κάποιοι για μας χωρίς εμάς, ή θα πάρουμε την υπόθεση της λύσης των προβλημάτων μας στα χέρια μας ;
Προβλήματα που μπορούν κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις να αντιμετωπισθούν, αξιοποιώντας τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα που πράγματι έχουμε ως περιοχή και κυρίως όταν ο πολίτης αναδειχθεί σε πρωταγωνιστή των εξελίξεων και όχι υποχείριο των κάθε λογής επιδιώξεων και συμφερόντων που ‘βλέπουν’ την Χαλκίδα ως ένα μεγάλο οικονομικό χώρο για να συνεχίσουν το ‘πάρτυ’ των εν γένει αδιαφανών διαγωνισμών για τα δημόσια έργα και των δημοτικών προμηθειών και άλλων σκοπιμοτήτων που καμιά σχέση δεν έχουν με την επίλυση των προβλημάτων μας.
Κώστας Χαϊνάς
Χαλκίδα 20 Ιουνίου 2010
Σάββατο 12 Ιουνίου 2010
Ο τόπος χρειάζεται σήμερα μια δημοκρατική εναλλακτική πολιτική λύση
Τρεις μόνο λέξεις, Δημοκρατία, Διαφάνεια, Αξιοκρατία, μπορούν να συμπυκνώσουν τα αιτήματα των καιρών.
Μπροστά σε μια εικόνα γενικής πολιτικής απαξίωσης σε θεσμούς, κόμματα και πολιτικό προσωπικό. Τα δύο μεγάλα κόμματα – παρατάξεις που κυβέρνησαν τη χώρα από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, αποδεικνύονται ανίκανα, να δώσουν άμεσες δημοκρατικές λύσεις σε χρονίζοντα προβλήματα της δημοκρατίας μας. Παρότι κάποια κυβερνητικά μέτρα είναι στην σωστή κατεύθυνση, η Κυβέρνηση συνολικά δεν πείθει ότι μπορεί να βγάλει τη χώρα από τη κρίση και να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της, γιατί κυρίως δεν εμπνέει και ως σύνολο δεν αποτελούν μια ολοκληρωμένη πολιτική. Δεν πείθει κυρίως γιατί στην κοινή γνώμη τα βαρίδια της πολιτικής του παρελθόντος λειτουργούν καθοριστικά στο παθητικό του ισοζυγίου της πολιτικής της. Παρότι και τα δύο κόμματα είναι υποχρεωμένα κατά καιρούς να προσπαθούν να αποποιηθούν ευθύνες των πολιτικών του παρελθόντος και να διαχωρίσουν την θέση τους. Παρότι και οι δύο ηγεσίες αυτών των κομμάτων είναι νέες σχετικά, αποδείχθηκαν όμως μέχρι σήμερα ότι δεν είναι ικανές να κόψουν τον ομφάλιο λώρο που τους συνδέει με το ‘αμαρτωλό’ παρελθόν των πολιτικών τους. Και η εξήγηση είναι απλή. Γιατί δεν υπήρξε ποτέ μέχρι σήμερα, καμιά αυθεντική και ριζική πολιτική αναθεώρησης των πολιτικών τους και ουσιαστικής αυτοκριτικής των ηγεσιών και των δύο κομμάτων. Γιατί περιστασιακά και αποσπασματικά διαχωρίζουν τη θέση τους μόλις η δημοσιογραφική ή η εισαγγελική έρευνα αναδείξει ενοχοποιητικά στοιχεία για κάποιους πολιτικούς πρωταγωνιστές των προηγούμενων Κυβερνήσεων. Συμπέρασμα. Το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα δεν μπορεί όχι απλά να οδηγήσει τη χώρα σε μια προοπτική εξόδου από τα σημερινά αδιέξοδα, δεν μπορεί καν να διαχειριστεί απλά ζητήματα δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων. Από την άλλη πλευρά η αριστερά, εκτός κάποιων μεμονωμένων φωνών ή εκφράσεων, έχει σχεδόν κηρύξει την ‘σοσιαλιστική επανάσταση’ είτε με τη μορφή της ‘επαναστατικής γυμναστικής’ με τους αποκλεισμούς των κρουαζερόπλοιων και των Ξενοδοχείων, είτε με τα ‘Μέτωπα Ανατροπής’ είτε με διακηρύξεις για την ‘υπέρβαση’ του συστήματος και την ‘προώθηση του σοσιαλισμού’. Οι πολίτες λοιπόν παρακολουθούν από την μια, τους δύο εταίρους του δικομματισμού, χωρίς ασφαλώς να ταυτίζονται, να προσπαθούν να αρθρώσουν μια νέα πολιτική που όμως στηρίζεται σε παλιά ‘υλικά’ και σε αποτυχημένες συνταγές. Από την άλλη, μια αριστερά αυτοπαγιδευμένη στον μικρόκοσμό της, αγνοεί τις συγκεκριμένες συνθήκες και τη πραγματικότητα της χώρας μας και να συνθηματολογεί ή να καταγγέλλει στην καλύτερη περίπτωση τους πάντες. Αν μπορώ κατ’ ελάχιστο να εκφράσω το κοινό αίσθημα, αυτό που διαπιστώνω είναι ότι οι πολίτες δεν ‘βλέπουν’ πουθενά εναλλακτικές πολιτικές λύσεις σήμερα και αυτό εκφράζεται και μέσω των δημοσκοπήσεων σε ένα βαθμό. Και όταν αναφερόμαστε σε εναλλακτικές πολιτικές διεξόδου εννοούμε λύσεις ρεαλιστικές, άμεσα εφαρμόσιμες και κυρίως αναφερόμαστε στις πολιτικές δυνάμεις που μπορούν να εκφράσουν και να υλοποιήσουν αυτές τις εναλλακτικές λύσεις, σε ένα πλαίσιο μιας εναλλακτικής Κυβερνητικής πολιτικής εξουσίας. Γιατί αυτό είναι το ζητούμενο. Η κοινωνία δεν θέλει μόνο ωραίες και ΄φανταχτερές’ προτάσεις αλλά κυρίως θέλει να ακούσει για κυβερνητικές λύσεις εφαρμοσμένης πολιτικής.
Και αυτό δυστυχώς λείπει σήμερα από το πολιτικό σκηνικό.
Ποια είναι λοιπόν η λύση σήμερα ;
Χωρίς καμιά αίσθηση γνώσης της μοναδικής αλήθειας, εκτιμώ ότι σήμερα το πρόβλημα της χώρας είναι πρόβλημα δημοκρατικού ελλείμματος. Δεν αφορά άμεσα ούτε τα μονοπώλια και τον ιμπεριαλισμό, ούτε την εφαρμογή του σοσιαλισμού. Το πρόβλημα της χώρας είναι πρόβλημα μιας δημοκρατικής ανασυγκρότησης του Κράτους και της κοινωνίας μας, σε όλα τα επίπεδα και τους θεσμούς της. Σήμερα χρειαζόμαστε ένα δημοκρατικό σύστημα κεντρικής διοίκησης, με μηδενισμό της γραφειοκρατίας, με αξιοκρατία και διαφάνεια. Με όλες τις δημόσιες προμήθειες μέσω διαγωνισμών, ανοικτούς και διαφανείς σε όλους. Χρειαζόμαστε μια μεγάλη μεταρρύθμιση στην παιδεία μας, με αναβάθμιση όλων των επιπέδων σπουδών, με την επ-ανακάλυψη του ρόλου του εκπαιδευτικού στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο, την αξιολόγηση και την αυτοαξιολόγηση του έργου του. Χρειαζόμαστε ένα δημόσιο σύστημα υγείας που θα έχει πρόσβαση ο κάθε πολίτης και ένα δίκαιο ασφαλιστικό σύστημα για όλους τους Έλληνες χωρίς συντεχνιακές εξαιρέσεις που θα μπορούν να έχουν μια δίκαιη σύνταξη ανάλογα με τα χρόνια εργασίας τους και το ύψος των εισφορών τους. Χρειαζόμαστε μια παραγωγική οικονομία με επιχειρήσεις που θα λειτουργούν ασφαλώς με κανόνες αλλά δεν θα δαιμονοποιείται η επιχειρηματικότητα, η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα, αλλά θα έχουν κίνητρα ώστε να συμβάλλουν και να διαδραματίσουν έναν σημαντικό ρόλο στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Χρειαζόμαστε δραστική μείωση των εξοπλισμών, εκδημοκρατισμό και ανακαθορισμό των σχέσεων Κράτους-Εκκλησίας με τον διαχωρισμό των λειτουργιών τους και πολλά ίσως άλλα μέτρα εκδημοκρατισμού που έχουν ειπωθεί κατά καιρούς. Κυρίως χρειάζεται να ανακαλύψουμε ένα νέο όραμα που θα εμπνεύσει τους πολίτες και κυρίως την απογοητευμένη νεολαία που βλέπει καθημερινά τον κοινωνικό αποκλεισμό σε βάρος της.
Όλα αυτά κάποιοι θα τα κατηγορήσουν ότι κινούνται μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού και αποτελούν εξωραϊσμό του συστήματος. Ναι ασφαλώς όλες αυτές οι προτάσεις που αποτελούν το πλαίσιο μιας δημοκρατικής μεταρρύθμισης δεν θα ανατρέψουν το σύστημα. Θα το εκδημοκρατίσουν όμως και αυτό χρειάζεται σήμερα το σύστημά μας. Ή να το πω κάπως διαφορετικά. Η κοινωνία μας για τα αιτήματα αυτά είναι ώριμη να τα πραγματοποιήσει, αλλά και τα αιτήματα αυτά είναι ώριμα για να υλοποιηθούν. Κάθε αίτημα που θα υπερβαίνει αυτήν την ωριμότητα, θα είναι ένα κενό σύνθημα χωρίς αποδέκτες. Γιαυτό τα προτιμώ. Γιατί είναι ρεαλιστικά και άμεσα πραγματοποιήσιμα. Τα προτιμώ λοιπόν από μια γενική καταγγελία του συστήματος και από μια πολιτική ουσιαστικής απραξίας και διαιώνισης του χτες. Τα προτιμώ από ένα γενικόλογο κουβεντολόι, σε δουλειά να βρισκόμαστε και να μην γίνεται τίποτα τελικά. Η κοινωνία να βράζει και κάποιοι να διαγκωνίζονται σε ‘επαναστατικές κουβέντες’. Γιατί σήμερα επαναστατικό είναι κάθε τι που αλλάζεις σε κάτι δημοκρατικότερο και καλύτερο για τους πολίτες και όχι οι δήθεν ‘επαναστατικές’ διακηρύξεις και τα συνθήματα που δεν αλλάζουν τίποτα. Ναι σήμερα πιστεύω ότι ο τόπος μας χρειάζεται μια δημοκρατική επανάσταση. Μια επανάσταση ας την πούμε της κοινής λογικής και της δημοκρατικής αναγέννησης της χώρας. Και στο ερώτημα ποιος θα την κάνει αυτήν την επανάσταση θα έλεγα. Η επανάσταση αυτή έχει έναν πρωταγωνιστή. Τον πολίτη. Την κοινωνία των πολιτών. Τα πολιτικά υποκείμενα έρχονται και παρέρχονται. Δεν αποτελούν αυτοσκοπό αλλά μέσον στην ιστορική εξέλιξη για την πρόοδο της κοινωνίας. Εάν το τμήμα της δημοκρατικής αριστεράς που αποσπάστηκε πρόσφατα από τον ΣΥΝ, αυτοαναλωθεί στον μικρόκοσμο της αριστεράς και διαχειριστεί με όρους διάσπασης την ύπαρξή του, θέλοντας απλά να δείξει την διαφορετικότητά του, θα αποτύχει όσο και αν οι προθέσεις των ηγετών αυτής της έκφρασης είναι αγνές και καλοπροαίρετες. Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να αναβιώσουμε απλά ένα σχήμα σαν την ΕΑΡ ή σαν το ΚΚΕ εσωτερικού όσο και αν τα σχήματα αυτά ενέπνευσαν και άνοιξαν δρόμους σε άλλες δύσκολες εποχές. Ούτε έχει νόημα να εμπλακεί σε μια άγονη αντιπαράθεση με τα άλλα τμήματα της αριστεράς. Οι πολίτες αδιαφορούν ποιο τμήμα της αριστεράς είναι πιο σωστό ή πιο έχει δίκιο σε μια αντιπαράθεση. Οι πολίτες βλέπουν τα πολιτικά σχήματα ως μέσα για την εφαρμογή εναλλακτικών πολιτικών λύσεων. Και με βάση αυτό το κριτήριο τα επιλέγουν καθημερινά και στις εκλογικές αναμετρήσεις. Εάν λοιπόν το τμήμα αυτό της δημοκρατικής αριστεράς κατανοήσει ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα για τον τόπο και ποιες είναι οι λύσεις, θα ξεπεράσει τον εαυτό του και θα προτείνει στην ελληνική κοινωνία την εναλλακτική πολιτική πρόταση που είναι η δημοκρατική διέξοδος και η συγκρότηση της πιο πλατιάς πολιτικής συσπείρωσης από τις παρυφές του φιλελεύθερου κέντρου έως και τη δημοκρατική αριστερά, που θα καλεστεί να διαχειριστεί αύριο τις υποθέσεις του τόπου, ακόμη και σε Κυβερνητικό επίπεδο.
Κώστας Χαϊνάς
12-6-2010
Μπροστά σε μια εικόνα γενικής πολιτικής απαξίωσης σε θεσμούς, κόμματα και πολιτικό προσωπικό. Τα δύο μεγάλα κόμματα – παρατάξεις που κυβέρνησαν τη χώρα από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, αποδεικνύονται ανίκανα, να δώσουν άμεσες δημοκρατικές λύσεις σε χρονίζοντα προβλήματα της δημοκρατίας μας. Παρότι κάποια κυβερνητικά μέτρα είναι στην σωστή κατεύθυνση, η Κυβέρνηση συνολικά δεν πείθει ότι μπορεί να βγάλει τη χώρα από τη κρίση και να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της, γιατί κυρίως δεν εμπνέει και ως σύνολο δεν αποτελούν μια ολοκληρωμένη πολιτική. Δεν πείθει κυρίως γιατί στην κοινή γνώμη τα βαρίδια της πολιτικής του παρελθόντος λειτουργούν καθοριστικά στο παθητικό του ισοζυγίου της πολιτικής της. Παρότι και τα δύο κόμματα είναι υποχρεωμένα κατά καιρούς να προσπαθούν να αποποιηθούν ευθύνες των πολιτικών του παρελθόντος και να διαχωρίσουν την θέση τους. Παρότι και οι δύο ηγεσίες αυτών των κομμάτων είναι νέες σχετικά, αποδείχθηκαν όμως μέχρι σήμερα ότι δεν είναι ικανές να κόψουν τον ομφάλιο λώρο που τους συνδέει με το ‘αμαρτωλό’ παρελθόν των πολιτικών τους. Και η εξήγηση είναι απλή. Γιατί δεν υπήρξε ποτέ μέχρι σήμερα, καμιά αυθεντική και ριζική πολιτική αναθεώρησης των πολιτικών τους και ουσιαστικής αυτοκριτικής των ηγεσιών και των δύο κομμάτων. Γιατί περιστασιακά και αποσπασματικά διαχωρίζουν τη θέση τους μόλις η δημοσιογραφική ή η εισαγγελική έρευνα αναδείξει ενοχοποιητικά στοιχεία για κάποιους πολιτικούς πρωταγωνιστές των προηγούμενων Κυβερνήσεων. Συμπέρασμα. Το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα δεν μπορεί όχι απλά να οδηγήσει τη χώρα σε μια προοπτική εξόδου από τα σημερινά αδιέξοδα, δεν μπορεί καν να διαχειριστεί απλά ζητήματα δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων. Από την άλλη πλευρά η αριστερά, εκτός κάποιων μεμονωμένων φωνών ή εκφράσεων, έχει σχεδόν κηρύξει την ‘σοσιαλιστική επανάσταση’ είτε με τη μορφή της ‘επαναστατικής γυμναστικής’ με τους αποκλεισμούς των κρουαζερόπλοιων και των Ξενοδοχείων, είτε με τα ‘Μέτωπα Ανατροπής’ είτε με διακηρύξεις για την ‘υπέρβαση’ του συστήματος και την ‘προώθηση του σοσιαλισμού’. Οι πολίτες λοιπόν παρακολουθούν από την μια, τους δύο εταίρους του δικομματισμού, χωρίς ασφαλώς να ταυτίζονται, να προσπαθούν να αρθρώσουν μια νέα πολιτική που όμως στηρίζεται σε παλιά ‘υλικά’ και σε αποτυχημένες συνταγές. Από την άλλη, μια αριστερά αυτοπαγιδευμένη στον μικρόκοσμό της, αγνοεί τις συγκεκριμένες συνθήκες και τη πραγματικότητα της χώρας μας και να συνθηματολογεί ή να καταγγέλλει στην καλύτερη περίπτωση τους πάντες. Αν μπορώ κατ’ ελάχιστο να εκφράσω το κοινό αίσθημα, αυτό που διαπιστώνω είναι ότι οι πολίτες δεν ‘βλέπουν’ πουθενά εναλλακτικές πολιτικές λύσεις σήμερα και αυτό εκφράζεται και μέσω των δημοσκοπήσεων σε ένα βαθμό. Και όταν αναφερόμαστε σε εναλλακτικές πολιτικές διεξόδου εννοούμε λύσεις ρεαλιστικές, άμεσα εφαρμόσιμες και κυρίως αναφερόμαστε στις πολιτικές δυνάμεις που μπορούν να εκφράσουν και να υλοποιήσουν αυτές τις εναλλακτικές λύσεις, σε ένα πλαίσιο μιας εναλλακτικής Κυβερνητικής πολιτικής εξουσίας. Γιατί αυτό είναι το ζητούμενο. Η κοινωνία δεν θέλει μόνο ωραίες και ΄φανταχτερές’ προτάσεις αλλά κυρίως θέλει να ακούσει για κυβερνητικές λύσεις εφαρμοσμένης πολιτικής.
Και αυτό δυστυχώς λείπει σήμερα από το πολιτικό σκηνικό.
Ποια είναι λοιπόν η λύση σήμερα ;
Χωρίς καμιά αίσθηση γνώσης της μοναδικής αλήθειας, εκτιμώ ότι σήμερα το πρόβλημα της χώρας είναι πρόβλημα δημοκρατικού ελλείμματος. Δεν αφορά άμεσα ούτε τα μονοπώλια και τον ιμπεριαλισμό, ούτε την εφαρμογή του σοσιαλισμού. Το πρόβλημα της χώρας είναι πρόβλημα μιας δημοκρατικής ανασυγκρότησης του Κράτους και της κοινωνίας μας, σε όλα τα επίπεδα και τους θεσμούς της. Σήμερα χρειαζόμαστε ένα δημοκρατικό σύστημα κεντρικής διοίκησης, με μηδενισμό της γραφειοκρατίας, με αξιοκρατία και διαφάνεια. Με όλες τις δημόσιες προμήθειες μέσω διαγωνισμών, ανοικτούς και διαφανείς σε όλους. Χρειαζόμαστε μια μεγάλη μεταρρύθμιση στην παιδεία μας, με αναβάθμιση όλων των επιπέδων σπουδών, με την επ-ανακάλυψη του ρόλου του εκπαιδευτικού στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο, την αξιολόγηση και την αυτοαξιολόγηση του έργου του. Χρειαζόμαστε ένα δημόσιο σύστημα υγείας που θα έχει πρόσβαση ο κάθε πολίτης και ένα δίκαιο ασφαλιστικό σύστημα για όλους τους Έλληνες χωρίς συντεχνιακές εξαιρέσεις που θα μπορούν να έχουν μια δίκαιη σύνταξη ανάλογα με τα χρόνια εργασίας τους και το ύψος των εισφορών τους. Χρειαζόμαστε μια παραγωγική οικονομία με επιχειρήσεις που θα λειτουργούν ασφαλώς με κανόνες αλλά δεν θα δαιμονοποιείται η επιχειρηματικότητα, η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα, αλλά θα έχουν κίνητρα ώστε να συμβάλλουν και να διαδραματίσουν έναν σημαντικό ρόλο στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Χρειαζόμαστε δραστική μείωση των εξοπλισμών, εκδημοκρατισμό και ανακαθορισμό των σχέσεων Κράτους-Εκκλησίας με τον διαχωρισμό των λειτουργιών τους και πολλά ίσως άλλα μέτρα εκδημοκρατισμού που έχουν ειπωθεί κατά καιρούς. Κυρίως χρειάζεται να ανακαλύψουμε ένα νέο όραμα που θα εμπνεύσει τους πολίτες και κυρίως την απογοητευμένη νεολαία που βλέπει καθημερινά τον κοινωνικό αποκλεισμό σε βάρος της.
Όλα αυτά κάποιοι θα τα κατηγορήσουν ότι κινούνται μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού και αποτελούν εξωραϊσμό του συστήματος. Ναι ασφαλώς όλες αυτές οι προτάσεις που αποτελούν το πλαίσιο μιας δημοκρατικής μεταρρύθμισης δεν θα ανατρέψουν το σύστημα. Θα το εκδημοκρατίσουν όμως και αυτό χρειάζεται σήμερα το σύστημά μας. Ή να το πω κάπως διαφορετικά. Η κοινωνία μας για τα αιτήματα αυτά είναι ώριμη να τα πραγματοποιήσει, αλλά και τα αιτήματα αυτά είναι ώριμα για να υλοποιηθούν. Κάθε αίτημα που θα υπερβαίνει αυτήν την ωριμότητα, θα είναι ένα κενό σύνθημα χωρίς αποδέκτες. Γιαυτό τα προτιμώ. Γιατί είναι ρεαλιστικά και άμεσα πραγματοποιήσιμα. Τα προτιμώ λοιπόν από μια γενική καταγγελία του συστήματος και από μια πολιτική ουσιαστικής απραξίας και διαιώνισης του χτες. Τα προτιμώ από ένα γενικόλογο κουβεντολόι, σε δουλειά να βρισκόμαστε και να μην γίνεται τίποτα τελικά. Η κοινωνία να βράζει και κάποιοι να διαγκωνίζονται σε ‘επαναστατικές κουβέντες’. Γιατί σήμερα επαναστατικό είναι κάθε τι που αλλάζεις σε κάτι δημοκρατικότερο και καλύτερο για τους πολίτες και όχι οι δήθεν ‘επαναστατικές’ διακηρύξεις και τα συνθήματα που δεν αλλάζουν τίποτα. Ναι σήμερα πιστεύω ότι ο τόπος μας χρειάζεται μια δημοκρατική επανάσταση. Μια επανάσταση ας την πούμε της κοινής λογικής και της δημοκρατικής αναγέννησης της χώρας. Και στο ερώτημα ποιος θα την κάνει αυτήν την επανάσταση θα έλεγα. Η επανάσταση αυτή έχει έναν πρωταγωνιστή. Τον πολίτη. Την κοινωνία των πολιτών. Τα πολιτικά υποκείμενα έρχονται και παρέρχονται. Δεν αποτελούν αυτοσκοπό αλλά μέσον στην ιστορική εξέλιξη για την πρόοδο της κοινωνίας. Εάν το τμήμα της δημοκρατικής αριστεράς που αποσπάστηκε πρόσφατα από τον ΣΥΝ, αυτοαναλωθεί στον μικρόκοσμο της αριστεράς και διαχειριστεί με όρους διάσπασης την ύπαρξή του, θέλοντας απλά να δείξει την διαφορετικότητά του, θα αποτύχει όσο και αν οι προθέσεις των ηγετών αυτής της έκφρασης είναι αγνές και καλοπροαίρετες. Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να αναβιώσουμε απλά ένα σχήμα σαν την ΕΑΡ ή σαν το ΚΚΕ εσωτερικού όσο και αν τα σχήματα αυτά ενέπνευσαν και άνοιξαν δρόμους σε άλλες δύσκολες εποχές. Ούτε έχει νόημα να εμπλακεί σε μια άγονη αντιπαράθεση με τα άλλα τμήματα της αριστεράς. Οι πολίτες αδιαφορούν ποιο τμήμα της αριστεράς είναι πιο σωστό ή πιο έχει δίκιο σε μια αντιπαράθεση. Οι πολίτες βλέπουν τα πολιτικά σχήματα ως μέσα για την εφαρμογή εναλλακτικών πολιτικών λύσεων. Και με βάση αυτό το κριτήριο τα επιλέγουν καθημερινά και στις εκλογικές αναμετρήσεις. Εάν λοιπόν το τμήμα αυτό της δημοκρατικής αριστεράς κατανοήσει ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα για τον τόπο και ποιες είναι οι λύσεις, θα ξεπεράσει τον εαυτό του και θα προτείνει στην ελληνική κοινωνία την εναλλακτική πολιτική πρόταση που είναι η δημοκρατική διέξοδος και η συγκρότηση της πιο πλατιάς πολιτικής συσπείρωσης από τις παρυφές του φιλελεύθερου κέντρου έως και τη δημοκρατική αριστερά, που θα καλεστεί να διαχειριστεί αύριο τις υποθέσεις του τόπου, ακόμη και σε Κυβερνητικό επίπεδο.
Κώστας Χαϊνάς
12-6-2010
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
