Τετάρτη, 24 Μαΐου 2017

Κάποιες σκέψεις για το δημόσιο χρέος





Σήμερα διαβάζω τις αντιδράσεις συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης, γιατί το Eurogroup δεν ανακοίνωσε συγκεκριμένα μέτρα για το χρέος. Όλοι μα όλοι, θεωρούν υπεύθυνο γιαυτό τον Σόιμπλε, τον οποίο περνάνε γενεές δεκατέσσερις. Ας δούμε όμως τα πράγματα όπως είναι.

Ο Σόιμπλε δήλωσε το αυτονόητο και αυτό είπαν και οι εκπρόσωποι του Eurogroup και της Επιτροπής. Ότι, τα όποια μέτρα για το χρέος της Ελλάδας θα ανακοινωθούν στο τέλος του προγράμματος, όπως προβλέπεται στο 3ο μνημόνιο που υπέγραψε η Κυβέρνηση τον Ιούλιο του 2015 και υποστήριξε η αντιπολίτευση. Δηλαδή το καλοκαίρι του 2018.

Εμείς γιατί ζητάμε την ανακοίνωση μέτρων για το χρέος ένα χρόνο πριν την λήξη του προγράμματος, όταν γνωρίζουμε ότι το πιθανότερο είναι να μην πάρουμε τίποτα ; Και μάλιστα την στιγμή που δεν έχουμε κάποια δόση ακάλυπτη, με βάση τις ρυθμίσεις του 2012, τουλάχιστον μέχρι το 2022 ; Κάθε απάντηση δεκτή.

(Προσωπικά εκτιμώ ότι η εξυπηρέτηση του χρέους είναι βιώσιμη, με βάση τα μέτρα που μας έδωσαν το 2012, με την μείωση των επιτοκίων και την παράταση των λήξεων μέχρι το 2059, εκτός ίσως από τους συσσωρευμένους τόκους του 2022 -λόγω λήξεως της 10ετούς περιόδου χάριτος που είχαμε-, οι οποίοι θα χρειαστούν κάποια ρύθμιση. Ανάλυση σε προηγούμενη ανάρτηση και στο τέλος δύο link για όσους έχουν υπομονή, στα Ελληνικά (Gr) και στα Αγγλικά(En), μια εργασία του 2014).

(En)

(Gr)

Δευτέρα, 6 Φεβρουαρίου 2017

Για το αρχαιολογικό πάρκο της Αυλίδειας Αρτέμιδας





Την Δευτέρα 6 Φεβρουαρίου έγινε μια ωραία εκδήλωση στην Χαλκίδα, που οργανώθηκε από το Θέατρο Χαλκίδας και άλλους φορείς της πόλης, με θέμα τη δημόσια παρουσίαση της προμελέτης για τον Πολιτιστικό Χώρο της Αυλίδειας Αρτέμιδας. Για πρώτη φορά γίνεται μια τέτοια εκδήλωση και αξίζουν συγχαρητήρια στους συντελεστές της εκδήλωσης και στην μελετήτρια αρχιτέκτονα κα Μουρσελά. Αρκεί βέβαια να υπάρχει συνέχεια, γιατί μεμονωμένες πρωτοβουλίες για την ανάδειξη και αξιοποίηση του αρχαιολογικού χώρου της Αυλίδειας Αρτέμιδας είχαμε και παλιότερα, αλλά...

Πάμε τώρα στα δύσκολα.

Το πρώτο είναι ότι το κυρίαρχο θέμα δεν μπορεί να είναι απλά η δημιουργία ενός νέου θεατρικού χώρου στο προτεινόμενο νταμάρι. Αλλά τι θα γίνει με τον πυρήνα του προβλήματος, που είναι ο αρχαιολογικός χώρος της Αυλίδας ; Ο ευρύτερος αρχαιολογικός χώρος εμπεριέχει δεκάδες άλλα σημεία πολύ σημαντικά, με κυρίαρχη την παρουσία του ναού της Αυλίδειας Αρτέμιδας.  Θα συνεχίσει να είναι παραμελημένος και εγκαταλειμμένος ; θα συνεχίσει ο κατακερματισμός του αρχαιολογικού χώρου; Θα υπάρξει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την ενοποίησή του, την αξιοποίησή του και την ανάδειξή του ; Θα συνεχίσει να υπάρχει το σημερινό καθεστώς, όπου για να επισκεφτείς το χώρο, θα πρέπει να έχεις ειδικό οδηγό  για να μπορέσεις να τον βρεις. Βεβαίως το πρόβλημα αυτό δεν αφορά το Θέατρο Χαλκίδας. Αφορά όμως τον Δήμο της Χαλκίδας, την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, τους βουλευτές του Νομού, το Υπουργείο Πολιτισμού. Τι θα κάνουν όλοι αυτοί οι θεσμοί της τοπικής και της κεντρικής εξουσίας ; Αν συνεχίσουν να κάνουν αυτό που κάνουν όλα τα προηγούμενα χρόνια –δηλαδή να αδιαφορούν- τότε αποτύχαμε. Θα περιμένουμε ειλικρινά την συνέχεια.

Το δεύτερο θέμα συνδέεται με τις παρακείμενες βιομηχανικές δραστηριότητες και το Τσιμεντάδικο, αλλά και με την επιδίωξη κάποιων κύκλων της πόλης, για δημιουργία νέου μεγάλου εμπορικού λιμανιού στο χώρο, έμπροσθεν του αρχαιολογικού χώρου της Αυλίδειας Αρτέμιδας. Το ερώτημα λοιπόν είναι κατά πόσο συνάδουν όλες αυτές οι δραστηριότητες με την μελλοντική λειτουργία ενός μεγάλου αρχαιολογικού πάρκου, της Αυλίδειας Αρτέμιδας, με δεκάδες επισκέψιμα μονοπάτια, χώρους φιλοξενίας και αναψυχής, θεατρικά δρώμενα, ένα Μουσείο που θα συγκεντρώσει τον σημερινό, αλλά και τον αυριανό αρχαιολογικό πλούτο που θα προκύψει από τις επικείμενες ανασκαφές. Που πρέπει να ξεκινήσουν επιτέλους και στη σημείο αυτό ας αναλάβουν πρωτοβουλίες και η εφορεία αρχαιοτήτων της πόλης. Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν αρκετοί πρώην εργαζόμενοι στα Τσιμέντα Χαλκίδας, οι οποίοι δικαιολογημένα, έθεσαν το ερώτημα, εάν και κατά πόσο συνάδουν όλες αυτές οι προτάσεις με την διεκδίκηση τους για επαναλειτουργία του εργοστασίου, που από το 2012 έχει ουσιαστικά αναστείλει την λειτουργία του, με απόφαση της διοίκησής του. Το πρόβλημα βεβαίως είναι σοβαρό και δεν επιδέχεται λαϊκισμούς, αλλά ούτε και τακτικές, όπως την συνήθη που ακολουθούν χρόνια τώρα οι πολιτικοί μας εκπρόσωποι, δηλαδή βγάζω την ουρά μου απέξω γιατί το θέμα καίει.

Ένας κοινός νους λογικής θα πει ότι θα πρέπει να επιδιωχθεί ο συνδυασμός των δραστηριοτήτων, ώστε και οι θέσεις εργασίας να μην χαθούν και ο αρχαιολογικός χώρος να αναδειχθεί και να αποδώσει τους καρπούς του. Αυτό είναι το ιδανικότερο, αλλά δυστυχώς στη πραγματική ζωή δεν είναι έτσι τα πράγματα. Χρειάζεται κάποια στιγμή να επιλέξουμε. Και συνήθως η επιλογή γίνεται με την μέθοδο του ισοζυγίου. Από την μια πλευρά βάζουμε τα πλεονεκτήματα της μιας επιλογής και από την άλλη τα πλεονεκτήματα της άλλης επιλογής και με ένα όσο γίνεται πιο αντικειμενικό τρόπο, κάνουμε την μέτρηση.  Ποια είναι η γνώμη μας για το συγκεκριμένο δίλλημα ;

Η Χαλκίδα εκτιμώ, ότι ολοκλήρωσε τον κύκλο της ως βιομηχανική πόλη. Αντικειμενικά,  κάθε καλοπροαίρετος παρατηρητής βλέπει ότι από το 1980 που ξεκίνησε η αποβιομηχάνηση της περιοχής μέχρι σήμερα, έκλεισαν δεκάδες εργοστάσια. Και δεν νομίζω να υπήρξε πολίτης αυτής της πόλης που να ήθελε να κλείσουν. Απλά έκλεισαν γιατί αυτή ήταν η τάση τις τελευταίες δεκαετίες. Η βιομηχανική παραγωγή μετακινείται προς ανατολάς, γιατί έτσι οδηγούν οι σιδερένιοι νόμοι της παγκόσμιας εξέλιξης. Κάποτε αυτά τα εργοστάσια ήταν στην Αγγλία, στην Γαλλία, στην Γερμανία και στις δεκαετίες του 60 και του 70 ήρθαν στην Ελλάδα. Γιατί ήμασταν μια νέα αγορά, με χαμηλότερους μισθούς από τους ευρωπαίους κ.λ.π. κ.λ.π. Σήμερα οδεύουν προς ανατολάς, αναζητώντας νέα και φθηνότερα εργατικά χέρια, φθηνότερες πρώτες ύλες, αλλά και νέες και μεγαλύτερες αγορές. Αυτό ιστορικά δεν είναι κακό, αφού θα δοθεί η δυνατότητα σε πολλά εκατομμύρια ανθρώπους του πλανήτη να βελτιώσουν το βιοτικό τους επίπεδο και να μειώσουν τις ανισότητες στον κόσμο και έτσι να σταματήσει και η μεγάλη μετανάστευση προς τον πρώτο κόσμο. (Να ένας προοδευτικός ρόλος του κεφαλαίου!) Και θα μου επιτρέψουν οι καλοί φίλοι του τσιμεντάδικου –που αγωνίζονται για την επαναλειτουργία του- να τους πω ότι δεν φαίνεται να θέλουν οι ιδιοκτήτες του να το ξανανοίξουν. Ενδεχομένως να προγραμματίζουν κάποια άλλη χρήση, αλλά την λειτουργία του ως τσιμεντάδικου μάλλον δεν την έχουν κατά νου. Για τον απλό λόγο, ότι ποτέ δεν αφήνεις τέτοιον όγκο και αξία πάγιων εγκαταστάσεων ενεργητικού τόσα χρόνια σε αργία, γιατί απαξιώνονται.

Έτσι λοιπόν νομίζω ότι ήρθε η ώρα, η Χαλκίδα και η περιοχή κλείνοντας τον βιομηχανικό της κύκλο να αναζητήσει το νέο της πρόσωπο στον παγκόσμιο και εθνικό καταμερισμό της εργασίας. Χωρίς φόβο και πάθος και κυρίως χωρίς εμμονές στο παρελθόν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν δεχόμαστε νέες βιομηχανικές επενδύσεις. Μακάρι να έρθουν και έχουμε χώρους να τις φιλοξενήσουμε και μάλιστα με υποδομές. Μιλώ για τις αντικειμενικές αναπτυξιακές δυνατότητες της περιοχής, που πρέπει να ενισχύσουμε. Και αυτές νομίζω πρέπει να τις αναζητήσει κάποιος στα συγκριτικά της πλεονεκτήματα. Δηλαδή στην θάλασσα, στον τουρισμό και στον πολιτισμό. Το «στενό» της Χαλκίδας είναι ένα τεράστιο θαλάσσιο πάρκο. Δεν μπορεί να γίνει πουθενά σ’αυτό μεγάλο εμπορικό λιμάνι, γιατί η φέρουσα ικανότητα του, δεν έχει τέτοιες προϋποθέσεις. Είναι σαν να θέλεις να βάλεις μια φρεγάτα μέσα σε μια μπανιέρα. Να μην μιλήσουμε για το αβαθές του κόλπου, τα ρεύματα που μεταφέρουν συνεχώς φορτία και άλλα προβλήματα που δεν συνηγορούν με την δημιουργία μεγάλου εμπορικού λιμανιού εντός του στενού του Κόλπου. Αλλά και γιατί κανένα μεγάλο εμπορικό λιμάνι δεν κατασκευάζεται τόσο μακριά από την ανοικτή θάλασσα. Και τέλος θα συμφωνήσω με αυτό που είπε ο εκπρόσωπος της Ρυθμιστικής Αρχής Λιμένων, κος Μουτζούρης το 2015 στην εκδήλωση για την ανάδειξη των λιμανιών της Χαλκίδας και της Κύμης : “Η χώρα έχει αρκετά λιμάνια, δεν χρειάζεται νέα”. Όμως μπορούν να γίνουν πολλές  μαρίνες φιλοξενίας και αγκυροβόλησης δεκάδων και εκατοντάδων τουριστικών σκαφών, που θα επιλέξουν οι ιδιοκτήτες τους έδρα τη Χαλκίδα, με σημαντικά οφέλη για την πόλη. Αλλά και πολλά οφέλη από τα διερχόμενα σκάφη από τον Ευβοϊκό Κόλπο, όταν θα ξέρουν ότι θα βρουν εύκολο ανεφοδιασμό και θα αποφύγουν και τον ζόρικο Καβοντόρο. Στα πλαίσια αυτά ένα ολοκληρωμένο και με πολλαπλές δραστηριότητες αρχαιολογικό πάρκο της Αυλίδειας Αρτέμιδας, μπορεί να αποτελέσει αυτό που λέμε το σημείο αναφοράς για τους επισκέπτες όχι μόνο της Χαλκίδας, αλλά και της χώρας. 

Τέλος για το να μην μείνουν όλα αυτά στα χαρτιά θα πρέπει να υπάρξει Ομάδα Έργου, με πρωτοβουλία του Δήμου Χαλκιδέων,αφού βεβαίως συζητήσει το θέμα εκτενώς και καταλήξει σε ένα κοινό προγραμματικό πλαίσιο. Που θα αναζητήσει στην συνέχεια τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία, που θα προχωρήσει στις κατάλληλες και ολοκληρωμένες μελέτες εφαρμογής σε συνεργασία με την Περιφέρεια και την Κεντρική Κυβέρνηση.


Χαλκίδα 6-2-2017
Κώστας Χαϊνάς Περιφερειακός Σύμβουλος

Κυριακή, 19 Ιουνίου 2016

Το Brexit το Grexit και το κακό συναπάντημα





Η επόμενη μέρα από την δολοφονία της βουλευτίνας των εργατικών Τζο Κοξ σε κάθε περίπτωση δεν είναι ίδια με την προηγούμενη. Βέβαια είναι γνωστό από την ιστορική μελέτη παρόμοιων γεγονότων, ότι οι πράξεις αυτές είναι πολύ πιο σύνθετες και δεν λειτουργούν με γραμμικό, επιφανειακό τρόπο στις εξελίξεις. Ασφαλώς επηρεάζουν. Δεν εξηγούνται όμως πάντα με την απάντηση στο ερώτημα, ποιος ωφελείται από την δολοφονία, που συνήθως χρησιμοποιείται στην επιστήμη της εγκληματολογίας. Στην πολιτική τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα και σύνθετα. Η πιο απλοϊκή προσέγγιση ήταν όσων υποστήριξαν ότι η δολοφονία σχεδιάσθηκε από τις μυστικές υπηρεσίες της Βρετανίας, για να αλλάξουν το κυρίαρχο κατ’ αυτούς κλίμα της επικράτησης του Brexit. Προσέγγιση όμως η οποία δεν υποστηρίζεται από κανένα πραγματικό γεγονός, από κανένα λογικό επιχείρημα. Γιατί αν δεχθούμε τον ισχυρισμό αυτό, τότε πρέπει να δεχθούμε ότι όλοι οι μηχανισμοί εξουσίας της Βρετανίας είναι υπέρ της παραμονής της χώρας στην ΕΕ, στοιχείο όμως που δεν έχει βάση σε μια χώρα απόλυτα διχασμένη στο θέμα Brexit, από τα πιο ψηλά κλιμάκια εξουσίας μέχρι τους απλούς πολίτες της.

Οι απλοϊκές αυτές προσεγγίσεις στηρίζονται στις γνωστές θεωρίες συνομωσίας, περί σκοτεινών κέντρων που αποφασίζουν για τις τύχες της ανθρωπότητας. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, πίσω από τις αναλύσεις αυτές, όχι μόνο δεν κρύβεται, αλλά πλέον αναδεικνύεται ένας στείρος αντιευρωπαϊσμός και το μίσος για κάθε τι δυτικό. Και δυστυχώς οι θεωρίες αυτές βρίσκουν πολλές φορές ευήκοα ώτα εντός της κοινωνίας των πολιτών. Και οι πολιτικές δυνάμεις που υποστηρίζουν αυτές τις προσεγγίσεις, είναι επίσης γνωστό ότι ανήκουν στα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος. Την άκρα δεξιά και την άκρα αριστερά. Που για άλλη μια φορά και για ένα άλλο κορυφαίο διακύβευμα, οι πολιτικές τους επιλογές ταυτίζονται, με διαφορετική ίσως θεώρηση δεν έχει σημασία. Όπως έγινε στο πρώτο εξάμηνο του 2015 που η ελληνική Κυβέρνηση ταλαντευόταν ζώντας τις αυταπάτες της, έβρισκε ζεστές αγκαλιές στο όνομα του κου Φάρατζ και της κας Λεπέν. Μάλιστα ο πρώτος είχε αναδειχθεί ως ο κορυφαίος “σύμμαχος” της χώρας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου οι υποστηρικτές της τότε και σημερινής Κυβέρνησης, κατήγγελλαν τους κακούς ευρωπαίους, αναπαράγοντας τα γνωστά “υποστηρικτικά” προς την Ελλάδα videos με τον κο Φάρατζ, αλλά στην ουσία βαθιά αντιδραστικά και αντιευρωπαϊκά και σε τελευταία ανάλυση ανθελληνικά. Η διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί για όλες αυτές τις δυνάμεις μοναδικό στόχο και ενοποιητική τους δύναμη. Γι αυτό σήμερα οι κυρίαρχες πολιτικές διαφορές, έχουν μετατοπισθεί σε ένα νέο δίλημμα, σε μια νέα διαχωριστική γραμμή. Ευρωπαϊστές και αντιΕυρωπαϊστές. Πως τοποθετούνται δηλαδή απέναντι στην Ευρώπη, απέναντι στην οικονομική και πολιτική ενοποίηση της ΕΕ. Πριν κάποια χρόνια ενδεχομένως η πολιτική αντιπαράθεση των πολιτικών δυνάμεων να ήταν στο μείγμα Κράτος – Αγορά. Και ασφαλώς θα παραμείνουν και στο μέλλον παρόμοιες διαφορές. Σήμερα όμως μετά από δεκαετίας ειρήνης και ευημερίας, στην Ευρώπη συγκρούονται κυρίαρχα δύο εκδοχές. Η μία είναι η εθνική περιχαράκωση, το ξαναστήσιμο των εθνικών τειχών, η επανασύσταση του εθνικισμού ως κυρίαρχη πολιτική πρακτική μεταξύ των Κρατών. Η άλλη είναι η συνέχιση του δύσκολου δρόμου της συνεργασίας των Εθνών – Κρατών που ξεκίνησε το 1957 στη Ρώμη, με την υπογραφή των συμφωνιών για την ίδρυση της ΕΟΚ και μετέπειτα Ευρωπαϊκή Ένωση των 28 σήμερα Κρατών. Με το επόμενο βήμα, που είναι η οικονομική και παραπέρα πολιτική ενοποίηση. Η ομοσπονδοποίηση της Ευρώπης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης που οραματίσθηκαν τα πιο φωτεινά ευρωπαϊκά μυαλά. Και αυτό το νέο δίλημμα εξελίσσεται ως το νέο διακύβευμα της πολιτικής αντιπαράθεσης και ενδεχομένως πάνω σ’ αυτό να οικοδομηθεί η μελλοντική πολιτική αντιπαράθεση.

Και έτσι λίγες μέρες μετά, η δολοφονία της δημοφιλούς Κοξ, γίνεται αντικείμενο αναλύσεων, αν και κατά πόσο θα επηρεάσει το αποτέλεσμα του Βρετανικού δημοψηφίσματος. Αλλά και ως ένα μεμονωμένο γεγονός κατά πόσο μπορεί να λειτουργήσει ως αφορμή ή να επηρεάσει στο μέλλον τη μια ή την άλλη εξέλιξη. Σίγουρα είναι πολύ δύσκολο να αποτιμηθεί ο βαθμός επηρεασμού της, στο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Το σίγουρο είναι ότι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, θα λειτουργήσει καταλυτικά για τις ευρωπαϊκές εξελίξεις. Όπως η ευρωπαϊκή προοπτική, η ματαίωση ή η επιτάχυνση της οικονομικής και πολιτικής ολοκλήρωσης. Τα νέα διλήμματα που θα διαμορφωθούν σήμερα, αλλά και στο μέλλον. Όμως όσο και αν φαίνεται πολύ μακριά για τη χώρα μας το δημοψήφισμα για το ενδεχόμενο του Brexit, θα επηρεάσει σημαντικά και τη δική μας υπόθεση μεσοπρόθεσμα και ιδιαίτερα την τύχη της νέας συμφωνίας της χώρας με τους ευρωπαίους εταίρους και δανειστές της (3ο μνημόνιο).   Και εξηγούμαι.

            Ας υποθέσουμε ότι στο δημοψήφισμα της Βρετανίας υπερισχύει το Brexit. Tα ενδεχόμενα για την ευρωπαϊκή προοπτική είναι δύο. Ο πρώτος δρόμος είναι η διακοπή ή το πάγωμα των διαδικασιών περαιτέρω ενοποίησης ή στη χειρότερη εκδοχή, η αρχή για το ξήλωμα του πουλόβερ. Η ΕΕ θα αποτελεί μια νομισματική ένωση υπό διαρκή αμφισβήτηση. Τα δεδομένα σε μια τέτοια εξέλιξη δεν θα είναι καθόλου καλά για την Ελλάδα. Σε συνθήκες αποδιοργάνωσης και αποδυνάμωσης της ενοποιητικής διαδικασίας, κανένας δεν θα σκεφτεί πως θα τα βγάλει πέρα η Ελλάδα. Ο καθένας θα κοιτάξει τα στενά εθνικά του συμφέροντα. Ενδεχομένως οι ισχυρές χώρες της ΕΕ να αναζητήσουν νέες μορφές συνεργασίας, χωρίς αδύνατους κρίκους τύπου Ελλάδας. Κάποιοι, με απλοϊκές πάλι προσεγγίσεις είναι υποστηρικτικές του Brexit, θεωρώντας ότι έτσι θα χτυπηθεί –λένε- η ηγεμονία της Γερμανίας εντός της ΕΕ και έτσι αυτόματα θα αλλάξει και η κυρίαρχη πολιτική της λιτότητας. Βέβαια δεν μας εξηγούν πως θα γίνει αυτό, όταν σήμερα τα πιο μεγάλο βάρος της χρηματοδότησης της Ευρώπης, του προϋπολογισμού της και των κοινωνικών της ταμείων, γίνεται από τη πιο ισχυρή οικονομία της, δηλαδή τη Γερμανία. Και όσον αφορά τη χώρα μας ενδεχομένως χωρίς τη Γερμανία, να μην υπήρχαν τα τρία προγράμματα στήριξης, άνω των 250 δις. ευρώ. Ύστερα δεν μας εξηγούν πως θα γίνει η διακοπή της λιτότητας σε μια χώρα που δεν παράγουμε και το εισόδημα μας φτάνει, (σήμερα γιατί το 2009 δεν έφταναν ούτε για αυτά), ίσα για να καλύψει μισθούς και συντάξεις και αν δεν ήταν οι εταίροι και ιδιαίτερα η Γερμανία ως η ισχυρότερη χώρα, να μας καλύπτουν σήμερα τα δάνειά μας θα είχαμε χρεοκοπήσει παταγωδώς και ενδόξως. Ο δεύτερος δρόμος που ενδεχομένως να επιλέξουν οι ευρωπαϊκές χώρες που συγκροτούν την ΕΕ σε ενδεχόμενο Brexit, είναι η ενίσχυση και η επιτάχυνση των διαδικασιών της οικονομικής και πολιτικής ενοποίησης. Και στην περίπτωση αυτή κανένας δεν θα θέλει να περιμένει μια Ελλάδα, η οποία καθυστερεί τις μεταρρυθμίσεις, δεν θέλει να εκσυγχρονίσει το Κράτος της, δεν θέλει να επιβάλλει την αξιολόγηση και την αξιοκρατία στο Κράτος. Και τότε ένα Grexit δεν θα αποτελεί απλά ενδεχόμενο. Θα είναι μια μάλλον υποχρεωτική εξέλιξη. Δεν ξέρω εάν και κατά πόσο οι αντιευρωπαϊκές δυνάμεις της χώρας μας, (συμπεριλαμβανομένων και των ευρωσκεπτικιστών), αναμένουν μια τέτοια εξέλιξη για να ρίξουν πλέον βολικά τις ευθύνες ενός Grexit στους ευρωπαίους εταίρους μας.  

Εάν όμως υπάρχουν έστω και ελάχιστες πιθανότητες για ένα τέτοια ενδεχόμενο, θα πρέπει οι ευρωπαϊκές δυνάμεις της χώρας σε ένα Ευρωπαϊκό Μέτωπο, πέρα και πάνω από τους σημερινούς κομματικούς διαχωρισμούς να υπερασπιστούν με κάθε δημοκρατικό τρόπο την παραμονή της χώρας στον ευρωπαϊκό δρόμο και προοπτική.

19-6-2016
Κώστας Χαϊνάς



Σάββατο, 26 Μαρτίου 2016

Για την πολυπολιτισμικότητα και κάποιες αναθεωρήσεις



Για το Ισλάμ. Ξέρω ότι είναι ένα λεπτό θέμα και είναι λογικό να έχουμε διαφορετικές προσεγγίσεις. Καταθέτω λοιπόν τη γνώμη μου. Σήμερα με αφορμή και τις τρομοκρατικές αιματηρές επιθέσεις στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, περνάμε μια φάση αμφισβήτησης της πολύ-πολιτισμικής κοινωνίας που πολλοί πιστέψαμε και υπερασπιστήκαμε σε όλες τις φάσεις του ευρωπαϊκού νεωτερισμού, κόντρα σε κάθε είδους αποκλεισμό, ρατσισμό και εθνικισμό. Όμως σήμερα έχουμε κάποια νέα δεδομένα που μας υποχρεώνουν να ξαναδούμε κάποιες πλευρές που συνδέονται με λεπτά θέματα  και όρους συμβίωσης διαφορετικών πολιτισμών, θρησκευτικών παραδόσεων, προλήψεων και προκαταλήψεων που κουβαλά ο καθένας ατομικά ή μια κοινωνική ή εθνοτική ομάδα, που ζει σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη. Μια πόλη τελείως διαφορετική με την ευρωπαϊκή πόλη του προηγούμενου αιώνα. Όπου εκεί η ένταξη ενός διαφορετικού στην κοινωνία, αποτελούσε μέγιστη φροντίδα του Ευρωπαϊκού Κράτους πρόνοιας, αλλά και της ίδιας της κοινωνίας και τα κατάφερε σε μεγάλο βαθμό. Σήμερα όμως, μετά τους περιφερειακούς πολέμους και την μαζική μετεγκατάσταση εκατομμυρίων μη ευρωπαίων, οι πόλεις και οι κοινωνίες αυτές είναι πολύ διαφορετικές. Αυτά σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση, τον κοινωνικό αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση ομάδων και στρωμάτων των ευρωπαϊκών πόλεων, ενεργοποίησαν με την βοήθεια ενός επιθετικού Μουσουλμανικού ριζοσπαστισμού που αναδείχθηκε στις χώρες κυρίως που έζησαν αυτούς τους πολέμους, ακόμη και σε μετανάστες δεύτερης και τρίτης γενιάς, θυμικά και ανορθολογισμούς που ήταν θαμμένα πολύ βαθιά στο υποσυνείδητο των ανθρώπων. Και ο πόλεμος μεταφέρεται στις πόλεις με τη μορφή των μαζικών τρομοκρατικών χτυπημάτων. Και το διακύβευμα είναι τεράστιο. Αφορά αυτό που λέμε ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η ανεκτικότητα στην διαφορετικότητα, η ενιαία Ευρώπη χωρίς εσωτερικά σύνορα, το Κράτος πρόνοιας, η Ευρωπαϊκή Ένωση σε τελική ανάλυση. Κάποια πράγματα λοιπόν χρειάζονται επαναπροσέγγιση και ενδεχομένως αναθεώρηση.

Ο καθένας είναι ελεύθερος να επιλέγει τη θρησκεία του ή να είναι άθρησκος ή αγνωστικιστής ή άθεος. Να το δηλώνει ή να μην το δηλώνει, με τρόπο που να μην ενοχλεί τον άλλον. Κανένας δεν είναι υποχρεωμένος από κανέναν, να εκφράζει ή να δηλώνει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Ούτε καν η Πολιτεία έχει δικαίωμα να ζητά από κάποιον πολίτη να δηλώσει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις ή με ποιον τρόπο θα ορκιστεί. Π.χ. είναι απαράδεκτο σήμερα, ακόμη και μετά την καταδίκη μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, να ζητεί ο δικαστής σε μια δίκη από τους μάρτυρες, αν θα ορκιστούν θρησκευτικά ή όχι. Ή στις ορκωμοσίες να ζητούν από αιρετούς πως θα ορκιστούν και αυτά να γράφονται στα πρακτικά της ορκωμοσίας! Αυτά πρέπει να καταργηθούν άμεσα νομοθετικά. Παραβιάζουν ανοικτά τα δικαιώματα των ανθρώπων περί θρησκευτικής ελευθερίας και περί μη υποχρέωσης να δηλώσουν την θρησκευτικότητα τους.

Για τα διάφορα σύμβολα ή ενδυματολογικά χαρακτηριστικά, που παραπέμπουν σε μια θρησκεία. Π.χ. για την μαντίλα που έγινε πολύ συζήτηση αυτές τις μέρες με αφορμή τις παρελάσεις, είμαι πιο κοντά στην γαλλική προσέγγιση. Δεν με ενοχλεί η αμφίεση του καθένα αρκεί στο δημόσιο χώρο να μην παραβιάζει στοιχειώδεις κανόνες συμβίωσης και ισονομίας των ανθρώπων και της προκλητικής προβολής μιας δοξασίας ή ενός θρησκευτικού δόγματος. Π.χ. Μια μαθήτρια δεν μπορεί να πηγαίνει στο Σχολείο ή στην παρέλαση με μπούρκα ή με μαντίλα, ή με έναν επιδεικτικό σταυρό.

Αυτά τα θέματα πρέπει να λυθούν και να αντιμετωπισθούν μετά από μια μεγάλη και ανοικτή συζήτηση στην κοινωνία μας, χωρίς να αφήνουμε να δημιουργείται προηγούμενο της οποιασδήποτε νομιμοποίησης, αλλά και χωρίς να αφήσουμε να επικρατήσουν ρατσιστικές και ξενοφοβικές αντιλήψεις. Ταυτόχρονα χρειάζεται να διαχωριστεί πλήρως η λειτουργία του Σχολείου με την Χριστιανική Εκκλησία, την οποία τιμάμε και σεβόμαστε ως παράδοση και όχι μόνο, αλλά έως εκεί. Δεν μπορεί να έχει ρόλο στην εκπαίδευση, εκτός από τις δικές της εκκλησιαστικές σχολές. Το μάθημα των θρησκευτικών να μετεξελιχθεί σε υποχρεωτικό μάθημα θρησκειολογίας, όπου θα συμμετέχουν όλοι οι μαθητές, χωρίς να ενδιαφέρει κανέναν το θρήσκευμά τους, η πρωινή προσευχή να αντικατασταθεί με ένα κείμενο ή με μια παραίνεση του Διευθυντή του Σχολείου ή κάποιου καθηγητή, που θα γίνεται με αφορμή ένα πραγματικό γεγονός του Σχολικού περιβάλλοντος που θα λειτουργεί διαπαιδαγωγικά.

Τέλος, έχω πολλές αμφιβολίες για το θέμα του Ισλάμ, ως (και) Δικαιϊκό Σύστημα, όπως το ίδιο αυτοκαθορίζεται για τους Μουσουλμάνους. Και αυτό είναι το πιο σοβαρό πρόβλημα με το Ισλάμ. Που επιδιώκει να λειτουργεί ως ένα σύστημα ρύθμισης όλων των σχέσεων του ανθρώπου με την κοινωνία και την πολιτεία και όχι μόνο όσον αφορά την θρησκευτική πίστη του κάθε Μουσουλμάνου. Αν ακούσετε ομιλίες ή αν διαβάσετε κείμενα ακόμη και των πιο μετριοπαθών εκπροσώπων του Ισλάμ, θα διαπιστώσετε ότι διεκδικεί ρόλο για την διευθέτηση θεμάτων που αφορούν Μουσουλμάνους, πολύ πέρα από αυτά που θα ήταν φυσιολογικά για ένα θρησκευτικό δόγμα. Δεν είναι δυνατόν να επιτρέπουμε σε χώρες της Ευρώπης, που πέρασαν με μεγάλες θυσίες, πολέμους με εκατοντάδες χιλιάδες  θύματα, από τη βαρβαρότητα της Ιεράς Εξέτασης του θρησκευτικού Χριστιανικού Μεσαίωνα στον ευρωπαϊκό διαφωτισμό, την δυνατότητα να επιλύουν θέματα αστικών ή οικογενειακών διαφορών, άτομα ή ακόμη και θεσμοί όπως ο Μουφτής,  σύμφωνα με το Μουσουλμανικό Νόμο (Σαρία). Η λειτουργία των Μουφτήδων στην Βόρεια Ελλάδα χρειάζεται αναθεώρηση. Σήμερα οι Μουφτήδες παίρνουν αποφάσεις με βάση το Μουσουλμανικό Νόμο (Σαρία), πάνω σε διαφορές μεταξύ ελλήνων Μουσουλμάνων. Μια γνωστή περίπτωση, είναι μια απόφαση ενός Μουφτή της Θράκης, να μην αναγνωρίσει την κληρονομιά που άφησε ο αποθανών σύζυγός μιας γυναίκας και να λειτουργήσει υπέρ των συγγενών του. Και επειδή το ελληνικό δίκαιο αναγνωρίζει, χωρίς να μπορεί να παρέμβει, τις αποφάσεις των Μουφτήδων, ορισμένες απ΄ αυτές, έχουν παραπεμφθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όλα αυτά πρέπει να τελειώσουν και όλες οι διαφορές να επιλύονται σύμφωνα με τους νόμους της χώρας μας, όπως γίνεται και με όλους τους υπόλοιπους μη-Μουσουλμάνους πολίτες της. Είναι μια βασική δημοκρατική μεταρρύθμιση, που πρέπει να την υποστηρίξουν όλες οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις.

Έχω λοιπόν πολλές αμφιβολίες, όσον αφορά κάποιες πλευρές της λειτουργίας της πολυ-πολιτισμικής ευρωπαϊκής κοινωνίας σήμερα, οι οποίες –κατά την γνώμη μου- χρειάζονται αναθεώρηση. Ιδιαίτερα όταν έρχονται θρησκευτικά δόγματα, που όχι μόνο θέλουν να λειτουργούν ισότιμα με τα υπόλοιπα θρησκευτικά δόγματα (που είναι θεμιτό), αλλά διεκδικούν ιδιαίτερο θεσμικό και δικαιϊκό ρόλο στις δικές μας κοινωνίες, για πολίτες (έστω Μουσουλμάνους), που όμως οι ίδιοι επιλέγουν να  θέλουν να πολιτογραφηθούν ως ευρωπαίοι πολίτες, ή έστω θέλουν να συμβιώσουν μαζί μας.  

Πρέπει λοιπόν να πει η Ευρώπη στους ανθρώπους αυτούς με κάθε τρόπο, πριν ακόμη ξεκινήσουν το βασανιστικό πολλές φορές για τους ίδιους ταξίδι, ότι στις ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν κάποιοι κανόνες και νόμοι, που πρέπει να τηρήσουν και που ενδεχομένως να μην συμφωνούν με αυτούς.

27-3-2016
Κώστας Χαϊνάς